تهدید پنهان در اعماق دریا؛ کابلهای اینترنتی زیر سایه تنشهای هرمز
همزمان با تشدید درگیریهای نظامی و افزایش تنشها در منطقه، توجهها عمدتا بر بازار انرژی و مسیرهای انتقال نفت متمرکز شده است، اما تهدیدی دیگر در سکوت و در اعماق دریا در حال شکلگیری است؛ کابلهای زیردریایی اینترنت که ستون فقرات ارتباطات جهانی را تشکیل مید
این زیرساختهای حیاتی اکنون بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر قرار گرفتهاند، بهویژه در مناطقی مانند تنگه هرمز و دریای سرخ.
گزارشهای منتشرشده در دوم اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان میدهد تمرکز بالای کابلهای فیبر نوری در تنگه هرمز، این منطقه را به یکی از حساسترین نقاط جهان برای انتقال داده تبدیل کرده است. کارشناسان هشدار میدهند که آسیب همزمان به چند کابل، چه بهصورت تصادفی و چه عمدی، میتواند اختلالات گستردهای در ارتباطات دیجیتال منطقه ایجاد کند.
این نگرانیها در شرایطی مطرح میشود که تهدیدهای متقابل میان ایران و ایالات متحده افزایش یافته و زیرساختهای فناوری نیز بهعنوان اهداف احتمالی مطرح شدهاند. برخی گزارشها حتی از حملات پهپادی به مراکز داده در کشورهای حاشیه خلیج عربی خبر میدهند. این در حالی است که سرمایهگذاریهای عظیمی در حوزه فناوری و هوش مصنوعی در این کشورها در حال انجام است و پایداری این زیرساختها به شدت به کابلهای زیردریایی وابسته است.
در حال حاضر حدود ۱۷ کابل از دریای سرخ عبور میکنند و حداقل ۷ کابل مهم نیز در تنگه هرمز فعال هستند. این شبکهها کشورهای منطقه را به اروپا، آسیا و آفریقا متصل میکنند. با این حال، وابستگی شدید کشورهایی مانند امارات، قطر و عربستان به این مسیرها، سطح آسیبپذیری آنها را افزایش داده است.
آمارها نشان میدهد سالانه بیش از ۲۰۰ مورد آسیب به کابلهای زیردریایی ثبت میشود که اغلب ناشی از لنگر کشتیها یا فعالیتهای ماهیگیری است، اما همین عوامل میتوانند به ابزار خرابکاری نیز تبدیل شوند. نمونههایی از این آسیبها در سالهای اخیر، از جمله در مارس ۲۰۲۴ و سپتامبر ۲۰۲۵، نگرانیها را افزایش داده است.
تعمیر این کابلها فرآیندی پیچیده و زمانبر است. تنها ۶۳ کشتی تخصصی در جهان برای این کار وجود دارد و در شرایط عادی حداقل ۴۰ روز زمان نیاز است، در حالی که در شرایط جنگی این زمان میتواند به چند ماه افزایش یابد. هزینه تعمیر نیز بین ۱ تا ۳ میلیون دلار برآورد میشود.
در کنار این چالشها، گزینههایی مانند شبکههای زمینی یا اینترنت ماهوارهای نیز مطرح شدهاند، اما هیچیک توان جایگزینی کامل این کابلها را ندارند. در نهایت، آنچه در حال وقوع است، تنها یک تهدید منطقهای نیست، بلکه نشانهای از تغییر در ماهیت رقابتهای ژئوپلیتیک است؛ جایی که دادهها به اندازه نفت اهمیت یافتهاند و امنیت دیجیتال به یکی از اصلیترین دغدغههای جهان تبدیل شده است.
