راز جنگل کج؛ چرا درختان همگی به یک سو خم شدهاند؟
جنگل «کروکد» در شمالغرب لهستان بهعنوان یکی از پدیدههای عجیب طبیعی شناخته میشود؛ منطقهای حفاظتشده که حدود ۴۰۰ درخت کاج اسکاتلندی در آن با شکلی غیرمعمول رشد کردهاند.
این درختان که در حدود سال ۱۹۳۰ کاشته شدهاند، در نزدیکی پایه خود انحنایی تند، نزدیک به ۹۰ درجه دارند و تقریبا همگی به سمت شمال خم شدهاند، پیش از آنکه دوباره مسیر رشد عمودی را در پیش بگیرند.
این شکل خاص سالهاست به موضوعی رازآلود تبدیل شده و نظریههای مختلفی برای توضیح آن مطرح شده است. برخی روایتهای عمومی، عواملی طبیعی مانند بارش سنگین برف یا حتی عبور تانکها در جنگ جهانی دوم را علت این پدیده میدانند. با این حال، اداره جنگلهای گریفینو و شماری از پژوهشگران، از جمله متخصصانی از دانشگاه پنسیلوانیا، دخالت انسان را محتملترین عامل شکلگیری این درختان عنوان کردهاند.
یکی از نظریههای رایج این است که کارگران جنگلداری در آن زمان، نهالها را بهطور هدفمند خم میکردند تا چوبهایی با انحنای طبیعی تولید کنند؛ چوبهایی که در صنایعی مانند کشتیسازی یا تولید مبلمان خمیده کاربرد دارند. گفته میشود این پروژه با آغاز جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۳۹ متوقف شد و درختان به همان شکل نیمهتمام باقی ماندند.
بررسیها نشان میدهد که درختان احتمالا در سالهای اولیه رشد، با استفاده از ابزارهایی مانند میخ یا وزنه برای مدتی در حالت افقی نگه داشته شدهاند؛ حالتی که میتوانسته بین ۱ تا ۳ متر ادامه داشته باشد، پیش از آنکه درختان بهطور طبیعی و در واکنش به نور، رشد عمودی خود را از سر بگیرند.
در عین حال، برخی دانشمندان به نقش پدیدهای به نام «انتحاء زمینگرایی» اشاره میکنند؛ فرایندی که طی آن گیاهان در واکنش به نیروی جاذبه جهت رشد خود را تنظیم میکنند. به گفته گری کولمن از دانشگاه مریلند، وقتی ساقه یک گیاه در حالت افقی قرار گیرد، مکانیسمی در آن فعال میشود که به بازگشت رشد عمودی کمک میکند.
با این حال، شواهدی نیز وجود دارد که فرضیه دخالت انسانی را تقویت میکند. وجود شکافها و گرههایی در برخی تنهها نشان میدهد این درختان در حین رشد خم شدهاند. علاوه بر این، نظم قابل توجه در جهت انحنای همه درختان، فرضیه عوامل طبیعی را تضعیف میکند، زیرا پدیدههایی مانند باد یا حرکت خاک معمولا الگوهایی نامنظم ایجاد میکنند.
بر اساس تحلیلهای دانشگاه پنسیلوانیا، این روش در گذشته برای تولید چوبهایی مقاوم و مناسب کاربردهای صنعتی مانند اسکلت کشتیها یا پایه سورتمهها استفاده میشده است. با آغاز جنگ و تغییر شرایط، این پروژه متوقف شد و جنگل بهصورت کنونی باقی ماند.
امروزه این منطقه بهعنوان یک سایت حفاظتشده شناخته میشود و تلاشهایی برای کاشت نمونههای جدید بهمنظور مطالعه این پدیده در حال انجام است.
