شتاب برنامههای هستهای در آسیا و آفریقا در پی شوک انرژی جنگ ایران
شوک جهانی انرژی ناشی از جنگ ایران باعث شده دهها کشور در آسیا و آفریقا بهسوی توسعه انرژی هستهای حرکت کنند و برنامههای اتمی خود را با سرعت بیشتری پیش ببرند؛ روندی که به گفته تحلیلگران میتواند ترکیب انرژی جهانی را در سالهای آینده تغییر دهد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که اختلال در زنجیرههای تامین سوختهای فسیلی، بهویژه در مسیرهای کشتیرانی، کشورهای وابسته به واردات انرژی را با فشارهای شدید روبهرو کرده است. آسیا که بزرگترین مقصد نفت و گاز خاورمیانه به شمار میرود، نخستین منطقهای بود که از این بحران آسیب دید و پس از آن کشورهای آفریقایی نیز با افزایش هزینهها و کمبود انرژی مواجه شدند.
در واکنش به این وضعیت، کشورهایی که پیشتر دارای زیرساخت هستهای بودند، تولید برق خود را افزایش دادهاند و همزمان کشورهای فاقد این فناوری، برنامههای بلندمدت برای ورود به حوزه انرژی هستهای را تسریع کردهاند. جاشوا کرلانتزیک، تحلیلگر شورای روابط خارجی، گفته است که هرچند انرژی هستهای راهحلی فوری نیست، اما تعهدات فعلی میتواند جایگاه آن را در آینده انرژی جهان تثبیت کند.
در آسیا، کره جنوبی تولید نیروگاههای هستهای خود را افزایش داده و برنامه بازگشت چند رآکتور از کار افتاده را دنبال میکند. در تایوان نیز بحث درباره راهاندازی مجدد رآکتورها شدت گرفته و ژاپن پس از سالها فاصله گرفتن از انرژی هستهای، با امضای قراردادهایی جدید و راهاندازی دوباره برخی تاسیسات، به این حوزه بازگشته است.
همزمان در جنوب و جنوبشرق آسیا، کشورهایی مانند بنگلادش و ویتنام نیز در حال توسعه پروژههای جدید هستند. بنگلادش قصد دارد تا تابستان امسال حدود ۳۰۰ مگاوات برق از رآکتورهای جدید به شبکه تزریق کند و ویتنام نیز برای ساخت ۲ رآکتور با روسیه قرارداد امضا کرده است.
در آفریقا نیز افزایش قیمت انرژی و کمبود برق، تمایل به سرمایهگذاری در این حوزه را تقویت کرده است. بیش از ۲۰ کشور از مجموع ۵۴ کشور این قاره در حال بررسی یا اجرای برنامههای هستهای هستند و کشورهایی مانند کنیا، رواندا و آفریقای جنوبی بر توسعه این فناوری تاکید دارند.
بر اساس آمار آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در حال حاضر ۳۱ کشور از انرژی هستهای استفاده میکنند و این منبع حدود ۱۰ درصد برق جهان را تامین میکند، در حالی که حدود ۴۰ کشور دیگر نیز در مراحل بررسی یا آمادهسازی برای ورود به این حوزه هستند.
در کنار این روند، رقابت میان قدرتهای جهانی نیز شدت گرفته است. روسیه از طریق شرکت روساتم در چندین پروژه در آفریقا حضور دارد و ایالات متحده نیز تلاش میکند با ارائه فناوری رآکتورهای مدولار کوچک، نفوذ خود را در این بازار گسترش دهد.
با وجود افزایش توجه به انرژی هستهای، نگرانیها درباره خطرات آن از جمله پسماندهای رادیواکتیو، احتمال حوادث و آسیبپذیری تاسیسات در شرایط درگیری نظامی همچنان پابرجاست و برخی کارشناسان تاکید دارند که توسعه انرژیهای تجدیدپذیر باید در کنار این برنامهها ادامه یابد.
