نوآوریهایی که سال ۲۰۲۶ را شکل میدهد؛ از «سرقت شن» تا تولد نوزادان فضایی
پس از سالی پر از اختراعات عجیب و تحولات فناورانه، پژوهشگران بنیاد تحقیقاتی «نِستا» فهرستی از نوآوریها و روندهای جهانی را منتشر کردهاند که بهگفته آنها، سال ۲۰۲۶ را بهطور جدی تحت تأثیر قرار خواهد داد.
این روندها از موضوعاتی روزمره مانند بهبود حملونقل عمومی و فناوریهای ترمیم چالههای خیابان آغاز میشود و تا مسائل بیسابقهای چون تولد نوزادان در فضا و نقش پررنگتر هوش مصنوعی در دولتها ادامه پیدا میکند.
کارشناسان نستا هشدار دادهاند که برخی از این تحولات، بهویژه استفاده گسترده از هوش مصنوعی در ساختارهای حکومتی، میتواند تغییرات بنیادینی در شیوه حکمرانی ایجاد کند. در مقابل، برخی دیگر از نوآوریها مانند مسیرهای سفارشی اتوبوسها یا فناوریهای جدید ضدچاله، پتانسیل آن را دارند که زندگی روزمره شهروندان را سادهتر و راحتتر کنند. در عین حال، افزایش علاقه شرکتهای فناوری به نمایش تبلیغات در فضای خصوصی خانهها، نگرانیهایی جدی درباره حریم خصوصی و حفاظت از دادهها به وجود آورده است.
یکی از برجستهترین محورهای پیشبینیشده برای سال ۲۰۲۶، پیامدهای احتمالی تولد نوزادان در فضا است. در سال ۲۰۲۵، پژوهشهایی نشان داد که سلولهای اسپرم و تخمک میتوانند در شرایط فضایی زنده بمانند و منجر به تولد موجودات سالم شوند. با این حال، هنوز اطلاعات دقیقی درباره تأثیر ریزگرانش و تشعشعات فضایی بر رشد جنین وجود ندارد. همزمان، یک استارتاپ زیستفناوری هلندی نخستین آزمایشگاه کوچک لقاح مصنوعی و فرایندهای جنینی را به مدار زمین فرستاد؛ اقدامی که بحثهای علمی و حقوقی تازهای را برانگیخته است، از جمله مسئله تابعیت نوزادانی که ممکن است خارج از قلمرو زمین متولد شوند.
در کنار این مباحث، نستا نسبت به افزایش چشمگیر استخراج غیرقانونی شن در جهان هشدار داده است. شن که مادهای کلیدی در ساختوساز و تولید تراشههای الکترونیکی است، به دومین منبع پرمصرف جهان تبدیل شده و بازار سیاه بزرگی را شکل داده است. برآوردها نشان میدهد ارزش بازار غیرقانونی شن بین ۲۰۰ تا ۳۵۰ میلیارد دلار است. در اندونزی، پلیس یک معدن غیرقانونی را شناسایی کرد که طی دو سال حدود ۱۳۴ میلیون دلار درآمد داشته و در ویتنام نیز سالانه حدود ۱۵٫۵ میلیون مترمکعب شن بهطور غیرقانونی از دلتای مکونگ برداشت میشود.
در حوزه فناوری، نستا پیشبینی میکند هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ نقش پررنگتری در دولتها ایفا کند. نمونه آن، انتصاب نخستین «وزیر هوش مصنوعی» جهان در آلبانی است؛ اقدامی که همزمان با امید به افزایش کارآمدی، نگرانیهایی درباره پاسخگویی و شفافیت ایجاد کرده است. همچنین فناوریهایی مانند ناوبری کوانتومی، اتحادیههای داده و روباتهای خودکار ترمیم جادهها از دیگر روندهایی هستند که میتوانند چهره زندگی شهری و زیرساختها را در سال آینده تغییر دهند.
