کشف تازه پژوهشگران: حفره گرانشی قطب جنوب در حال گسترش است
دانشمندان پس از سالها مطالعه بر پدیدهای موسوم به «حفرههای گرانشی» اعلام کردهاند که حفره بزرگ گرانشی در زیر یخهای قطب جنوب طی دهها میلیون سال گذشته به طور مداوم بزرگتر شده است.
این مناطق گسترده در پوسته زمین به دلیل شدت کمتر نیروی گرانش نسبت به میانگین جهانی شناخته میشوند.
حفرههای گرانشی در نتیجه جابهجاییهای بسیار آهسته سنگها در اعماق پوسته زمین و در بازههایی چند ده میلیون ساله شکل میگیرند. هرچند تغییرات گرانشی از نظر عددی کوچک به نظر میرسند، اما اثر آنها بر رفتار اقیانوسها قابل توجه است. در مناطقی که نیروی جاذبه ضعیفتر است، سطح آب دریا نسبت به مرکز زمین پایینتر قرار میگیرد، زیرا آب به سمت نقاط با جاذبه بیشتر حرکت میکند. به همین علت، ارتفاع سطح دریا در اطراف قطب جنوب به شکل قابل اندازهگیری کمتر از بسیاری نقاط دیگر جهان است.
در پژوهش جدید، الساندرو فورته، استاد ژئوفیزیک دانشگاه فلوریدا، به همراه پتار گلیشوویچ از مؤسسه فیزیک زمین پاریس، موفق شدند نقشهای دقیق از این حفره گرانشی تهیه کنند. آنها برای دستیابی به این هدف، از مدلهای پیشرفته رایانهای و بازسازیهای فیزیکی استفاده کردند و مسیر حرکت سنگهای اعماق زمین را تا ۷۰ میلیون سال پیش، یعنی دوران زندگی دایناسورها، بازسازی کردند.
فورته این روش را به انجام سیتیاسکن از کل کره زمین تشبیه کرده و گفته است در حالی که امکان استفاده از پرتو ایکس وجود ندارد، دانشمندان از امواج زلزله به عنوان ابزاری برای روشن کردن ساختار داخلی سیاره بهره میبرند. به گفته او، این امواج همانند نوری عمل میکنند که بخشهای درونی زمین را نمایان میسازد.
بر اساس تصاویر بازسازیشده، این حفره گرانشی در ابتدا شدت کمتری داشته اما در بازه زمانی بین ۵۰ تا ۳۰ میلیون سال پیش روند تقویت آن آغاز شده است. این دوره با تحولهای عمده در سامانه آبوهوایی قطب جنوب همزمان بوده؛ زمانی که صفحات یخی بزرگ شکل گرفتند. این تحولات تأثیرات گستردهای بر سطح آب دریاها و میزان اسیدی شدن اقیانوسها داشتهاند.
پژوهشگران اعلام کردهاند در مراحل بعدی قصد دارند با مدلسازیهای دقیقتر که تغییرات گرانش، سطح دریا و ارتفاع قارهها را به هم مرتبط میکند، رابطه مستقیم میان تقویت این حفره گرانشی و رشد صفحات یخی را بررسی کنند. نتایج این تحقیق در نشریه Scientific Reports منتشر شده است.
