امارات و کویت برادرانی برای همیشه؛ گذشتهای که در آغوش امروز است
«اگر حادثهای برای کویت پیش بیاید، ما هیچ راهی جز ایستادن در کنارش نداریم، هر اتفاقی هم که بیفتد»
این جملات فقط یک سخن ساده نبودند که از زبان شیخ زاید بن سلطان آل نهیان خارج شده باشد؛ اینها اعلام یک شیوه و یک قانون اساسی بود که رابطهای را اداره میکرد؛ رابطهای که سختیها آن را رنگ داده و اصالتش را در موقعیتهای سخت نشان داده بود.
امروز هم وقتی شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، میگوید رابطه دو کشور «رابطه برادری، محبت و خویشاوندی» است و «کویت پیش از تشکیل اتحادیه و پس از آن همواره پشتیبان بوده»، در واقع خلاصهای بسیار دقیق و فشرده از یک حافظه مشترک ارائه میدهد؛ حافظهای که گذشته را به یاد میآورد تا حال را توصیف کند و آینده را ترسیم نماید.
به همین دلیل نمیتوان «هفته برادری امارات و کویت» را فقط یک پروژه تشریفاتی و رسمی دانست. این هفته، یک وفاداری ظاهری و علنی است به پیوندهایی که ریشههایشان به عمق تاریخ میرسد.
وقتی شیخ محمد بن زاید دستور برگزاری این هفته را برای بزرگداشت روابط برادرانه دیرینه با کویت داد، هدف چیزی فراتر از یک اعلام ساده بود؛ این کار، یادآوری آگاهانه یک تاریخ طولانی از «پشتیبانی پیش و پس از اتحادیه» و تثبیت دوباره معنایی بود که همیشه در دلها زنده بوده، حتی پیش از آنکه پرچم دولتها برافراشته شود.
اما برای درک کامل این بزرگداشت، باید به دفترچههای «آغازها» برگردیم و صفحات تاریخ را ورق بزنیم.
کویت خیلی پیش از اتحاد دولت امارات، در حافظه اماراتیها حضور داشت، صفحات تاریخ پر است از تصاویر تجارت مروارید، سفرهای کشتیها، و پیوندهای خانوادگی و نسبی که دو ملت را پیش از کشیده شدن مرزها و برافراشته شدن پرچمها، به یک خانواده تبدیل کرده بود.
از همان لحظات نخست اتحاد کشور امارات در سال ۱۹۷۱، رابطه با کویت بر پایه این درک مشترک شکل گرفت که این خلیج فقط با منطق همسایگی اداره نمیشود، بلکه سرنوشت واحدی دارد. کویت یکی از اولین کشورهایی بود که به پروژه اتحادیه باور داشت و خیلی زود سفارت خود را در ابوظبی افتتاح کرد؛ اقدامی که فراتر از یک گام دیپلماتیک معمولی بود و نشاندهنده اعتماد زودهنگام کویت به پایداری این کشور نوپا به شمار میرفت، در مقابل، شیخ زاید هم کویت را به عنوان کشوری برادر با جایگاهی ویژه میدید؛ جایگاهی که ریشه در عمق پیوندهای انسانی و تاریخی داشت.
با گذر دههها، روابط امارات و کویت از مرحله پایهگذاری به مرحله شراکت عمیق رسید؛ شراکتی که با حرف و شعار اداره نمیشد، بلکه با انباشته شدن اعتماد و مواضع مشترک شکل گرفت. دو رهبر تاریخی، شیخ زاید بن سلطان آل نهیان و شیخ جابر الأحمد الصباح، نقش اصلی را در تثبیت این روش داشتند؛ روشی مبتنی بر گفتوگو، اولویت دادن به حکمت، و نگاه به امنیت کشورهای خلیجی به عنوان یک کل واحد که نمیتوان آن را تکهتکه کرد.
این باور مشترک، در سختترین آزمون خود یعنی در سال ۱۹۹۰ و هنگام حمله عراق به کویت، به بوته آزمایش گذاشته شد. در آن روزها بود که حکمت خلیجی به زیبایی خود را نشان داد: «هر که در خانه همسایه را بکوبد، پاسخ را میشنود». اینجا بود که رابطه ریشهدار دو کشور نقطهگذاری شد و ثابت کرد اگر دردی به کویت برسد، تمام پیکر امارات با بیخوابی و تب و تاب به تکاپو میافتد. امارات با «نگرانی صادقانه» به پا خاست، درهای خانهها و دلهایش را به روی برادران باز کرد و با شعار «خانههای ما، خانههای شماست» به استقبال رفت. در آن لحظات، واژههای «پناهندگی» و «دوری از وطن» در گرمای برادری ذوب شد. کویتیها در خانه خودشان و در میان خانواده خودشان بودند؛ نه مهمان و نه غریبه. این صحنه، نتیجه دیدگاهی سیاسی بود که باور داشت برادری چیزی است که باید زندگی شود، نه فقط اعلام گردد.
در میدان جنگ هم حمایت فقط به کمک انسانی محدود نشد. سربازان اماراتی با خون خود معنای واقعی وعدههای شیخ زاید را به ثبت رساندند؛ وقتی نیروهای امارات در کنار ائتلاف بینالمللی در آزادسازی کویت شرکت کردند. در آن لحظه، سخن معروف شیخ زاید که سالها پیش گفته بود: «اگر حادثهای برای کویت پیش بیاید، ما هیچ راهی جز ایستادن در کنارش نداریم، هر اتفاقی هم که بیفتد»، از یک جمله زیبا به یک اقدام نظامی و سیاسی واقعی تبدیل شد و در تاریخ ماندگار گردید.
از آن لحظات سرنوشتساز به بعد، مسیر روابط بر پایه اصول ثابت و تغییرناپذیر قرار گرفت: همگرایی دیدگاهها در مسائل منطقهای، و مراقبت مشترک برای اینکه روابط همیشه بالاتر از مسائل زودگذر باقی بماند. این موضوع در رفتوآمدهای منظم مقامات، و ایجاد چارچوبهای نهادی مثل «کمیته عالی مشترک» دیده شد؛ کمیتهای که چتری شد برای هماهنگی در زمینههای سیاسی، اقتصادی و توسعهای.
رشد حجم تجارت دوجانبه که اکنون سالانه از ۵۰ میلیارد درهم فراتر میرود، اتفاقی و تصادفی نبود؛ نتیجه همان هماهنگی سیاسی دائمی و ادامه همکاری قدیمی است که از همان ابتدا در زمینه توسعه و سازندگی آغاز شده بود. تاریخ با افتخار یادآوری میکند که اولین پخش تلویزیونی در دبی در سال ۱۹۶۹، با عنوان «تلویزیون کویت از دبی» انجام شد؛ نشانهای زودهنگام از اینکه این رابطه از همان ابتدا برای آموزش، دانش و سازندگی شکل گرفته بود، نه فقط برای مسائل دیگر.
در سطح مردمی هم نیازی به توضیح زیاد نیست. شهروند کویتی در امارات احساس غربت نمیکند، و شهروند اماراتی در کویت امتداد طبیعی فرهنگ و محیط خود را میبیند. برادری اینجا چیزی است که هر روز زندگی میشود. به همین دلیل «هفته برادری امارات و کویت» فقط یک جشن نیست؛ بزرگداشت یک حافظه سیاسی و اجتماعی است که ثابت کرد وقتی سیاست با روح برادری و محبت اداره شود، از یک بازی ساده منافع گذرا به یک شراکت سرنوشتی همیشگی تبدیل میشود.
و کویت همچنان همانطور که شیخ زاید گفت، نزد ما عزیز است و جایگاهش، جایگاه خود امارات است.
