هشدار درباره اسباببازیهای هوشمند؛ کودکان را دور نگه دارید
ایده جان گرفتن عروسکها و خرسهای پشمالو سالهاست که در سینما بارها تکرار شده؛ از فضای شاد و ماجراجویانه «داستان اسباببازی» گرفته تا حرکات کودکانه شخصیت «تد». اما آنچه امروز با کمک هوش مصنوعی رخ داده واقعا ترسناک است.
آنچه امروز با پیشرفتهای سریع هوش مصنوعی در حال ورود به خانههاست، بیش از آنکه یادآور وودی و باز لایتیر باشد، به شخصیتهای نگرانکننده و ترسناک فیلمهای کلاسیک شباهت دارد.
در سالهای اخیر، اسباببازیهایی روانه بازار شدهاند که به لطف هوش مصنوعی میتوانند صحبت کنند، پاسخ بدهند و حتی نوعی رابطه عاطفی با کودک برقرار کنند. با این حال، سازمان آمریکایی «کومن سنس مدیا» که در حوزه نظارت بر محصولات دیجیتال مصرفی فعالیت میکند، نسبت به پیامدهای این فناوری برای کودکان هشدار داده است. به گفته این نهاد، بسیاری از عروسکها و اسباببازیهای مبتنی بر هوش مصنوعی، محتوایی نامناسب برای کودکان ارائه میدهند و همزمان با جمعآوری گسترده دادهها، حریم خصوصی خانهها را نقض میکنند.
روبی تورنی، رئیس بخش ارزیابیهای دیجیتال این سازمان، اعلام کرده بررسیهای انجامشده نشان میدهد این اسباببازیها با مشکلات بنیادینی همراه هستند که آنها را برای کودکان خردسال نامناسب میسازد. به گفته او، بیش از یکچهارم محصولات بررسیشده شامل اشارههایی به موضوعاتی مانند آسیب به خود، مواد مخدر یا رفتارهای پرخطر بودهاند. تورنی همچنین هشدار داده که این دستگاهها به جمعآوری گسترده داده وابستهاند و اغلب بر مدلهای اشتراکی تکیه دارند که از وابستگی عاطفی کودک سوءاستفاده میکند.
بر اساس گزارش «کومن سنس مدیا»، برخی از این اسباببازیها از سازوکارهایی استفاده میکنند که نوعی رابطه شبهدوستانه میان کودک و دستگاه ایجاد میکند. این در حالی است که همان اسباببازیها، دادههایی گسترده از فضای خصوصی کودکان جمعآوری میکنند؛ از جمله فایلهای صوتی، متنهای نوشتهشده و اطلاعات رفتاری که میتواند برای اهداف تجاری یا تحلیلی به کار رود.
این سازمان تأکید کرده که هیچ کودکی زیر سن ۵ سال نباید در معرض اسباببازیهای مجهز به هوش مصنوعی قرار گیرد و والدین نیز باید درباره کودکان در بازه سنی ۶ تا ۱۲ سال با احتیاط جدی عمل کنند. جیمز استایر، بنیانگذار و رئیس «کومن سنس مدیا»، معتقد است که هنوز سازوکارهای حفاظتی مؤثری برای محافظت از کودکان در برابر هوش مصنوعی وجود ندارد. او این وضعیت را با نبود آزمونهای سختگیرانهای مقایسه میکند که سایر اسباببازیها پیش از ورود به بازار ملزم به گذراندن آن هستند.
در مجموع، همزمان با جذابیتهای فناورانه، نگرانیها درباره تأثیرات روانی، اخلاقی و امنیتی این اسباببازیها رو به افزایش است. به نظر میرسد تا زمان تدوین قوانین و استانداردهای روشن، نقش آگاهی والدین در حفاظت از کودکان بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
