اثر ویرانگر محاصره هرمز: اقتصاد ایران روزانه ۴۳۵ میلیون دلار ضرر میکند
در صورت محاصره دریایی تنگه هرمز از سوی ایالات متحده، اقتصاد ایران ممکن است با زیانی روزانه در حدود ۴۳۵ میلیون دلار روبهرو شود.
این رقم شامل حدود ۲۷۶ میلیون دلار کاهش درآمدهای صادراتی و ۱۵۹ میلیون دلار اختلال در واردات است و در مقیاس ماهانه به حدود ۱۳ میلیارد دلار میرسد.
میعاد ملکی، مقام پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، در تحلیلی که در حساب ایکس خود منتشر کرده، نوشته است که بیش از ۹۰ درصد از تجارت سالانه ۱۰۹.۷ میلیارد دلاری ایران از آبهای جنوبی آن انجام میشود و همین وابستگی، تنگه هرمز را به یکی از نقاط حیاتی اقتصاد ایران تبدیل کرده است. به نوشته او، نفت و گاز حدود ۸۰ درصد درآمد صادراتی دولت و ۲۳.۷ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و جزیره خارک به تنهایی دهها میلیارد دلار درآمد انرژی برای ایران ایجاد میکند.
در این تحلیل آمده است که ایران روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه نفت خام صادر میکرده و با قیمتهای زمان جنگ، از این محل حدود ۱۳۹ میلیون دلار درآمد روزانه داشته است. با این حال، به دلیل تحریمهای بانکی، تنها بخشی از این درآمد به کشور بازمیگشت. ملکی میگوید با محاصره دریایی، همین درآمد نیز عملا به صفر میرسد، زیرا خارک که ۹۲ درصد صادرات نفت ایران را مدیریت میکند، جایگزین عملیاتی ندارد.
او همچنین صادرات پتروشیمی ایران را در ۹ ماه سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۹.۷ میلیارد دلار برآورد کرده که معادل حدود ۵۴ میلیون دلار در روز است. به گفته او، این صادرات عمدتا از بنادر عسلویه، امام خمینی و شهید رجایی انجام میشود و در صورت محاصره، تقریبا متوقف خواهد شد. ملکی همچنین نوشته است که از مجموع تجارت غیرنفتی ۵۱.۷ میلیارد دلاری ایران در سال ۲۰۲۵، پس از کسر پتروشیمی، حدود ۸۸ میلیون دلار در روز کالا از بنادر جنوبی صادر میشود که حدود ۹۰ درصد آن از بین خواهد رفت.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که ظرفیتهای جایگزین ایران بسیار محدود است. بندر جاسک با وجود مطرح شدن به عنوان مسیر جایگزین، تنها با بخشی اندک از ظرفیت طراحیشده خود کار میکند و ظرفیت واقعی آن حدود ۷۰ هزار بشکه در روز است. بندر چابهار نیز ۸.۵ میلیون تن در سال ظرفیت دارد و پنج بندر دریای خزر روی هم ۱۱ میلیون تن کالا جابهجا میکنند، در حالی که تجارت عبوری از آبهای جنوبی بیش از ۲۲۰ میلیون تن است.
ملکی همچنین هشدار داده است که با پر شدن ظرفیت خالی ذخیرهسازی نفت در حدود ۱۳ روز، ایران ناچار به بستن برخی چاههای نفت خواهد شد؛ اقدامی که میتواند به افت دائمی ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار بشکهای ظرفیت تولید در روز منجر شود. او همچنین نوشته حذف کامل درآمدهای ارزی، در شرایطی که ریال سقوط شدیدی را تجربه کرده و تورم به ۴۷.۵ درصد رسیده، میتواند اقتصاد ایران را به سمت بحران شدیدتر ارزی و تورمی سوق دهد.
