نقشهای تازه از گنجینههای پنهان زمین؛ کشف مناطق دارای ذخایر میلیارد دلاری عناصر نادر
گروهی از پژوهشگران بینالمللی موفق شدهاند نقشه زمینشناسی جدیدی تهیه کنند که میتواند شیوه جستوجوی عناصر خاکی نادر را در جهان متحول کند.
این مطالعه تازه که نتایج آن در نشریه علمی «Nature Geoscience» منتشر شده، مناطقی را شناسایی کرده که احتمال وجود ذخایر عظیم و پنهان مواد معدنی ارزشمند در زیر قدیمیترین بخشهای قارههای زمین در آنها بسیار بالاست.
این پروژه تحقیقاتی به رهبری دانشمندان دانشگاه کمبریج انجام شده و بر بررسی ارتباط میان ذخایر عناصر خاکی نادر، سنگهای آتشفشانی غنی از دیاکسید کربن و ساختارهای عمیق درون زمین تمرکز داشته است. پژوهشگران معتقدند یافتههای جدید میتواند مسیر تازهای برای شناسایی منابع معدنی راهبردی ایجاد کند؛ موادی که نقش مهمی در صنایع پیشرفته جهان دارند.
عناصر خاکی نادر در تولید بسیاری از فناوریهای مدرن از جمله تلفنهای هوشمند، خودروهای برقی، توربینهای بادی و تجهیزات الکترونیکی پیشرفته استفاده میشوند. افزایش رقابت جهانی برای دسترسی به این منابع، کشورها را به سمت سرمایهگذاری گسترده در اکتشاف ذخایر جدید سوق داده است.
دانشمندان در این تحقیق حدود ۹ هزار نمونه سنگ آذرین را از نقاط مختلف جهان مورد بررسی قرار دادند. این سنگها به دلیل داشتن مقادیر بالای دیاکسید کربن انتخاب شده بودند و پژوهشگران تلاش کردند با تحلیل ترکیب شیمیایی آنها، الگوهای مشترکی برای شناسایی مناطق غنی از عناصر نادر پیدا کنند.
امیلی بومان، پژوهشگر اصلی این پروژه، اعلام کرد هدف تیم تحقیقاتی تنها شناسایی محل وجود این سنگها نبوده، بلکه دانشمندان تلاش کردهاند از توزیع جغرافیایی آنها برای پیشبینی مناطقی استفاده کنند که احتمال وجود ذخایر معدنی در آنها بیشتر است.
در کنار دادههای شیمیایی، پژوهشگران از فناوری تصویربرداری لرزهای نیز بهره بردند. این فناوری با تحلیل امواج ناشی از زمینلرزهها، امکان تهیه نقشهای دقیق از ساختار درونی زمین و ضخامت لایه سنگی بیرونی آن را فراهم میکند. بررسیها نشان داد مناطقی که دارای لبههای ضخیم و بسیار قدیمی در پوسته زمین هستند، بیشترین احتمال را برای شکلگیری ذخایر عناصر خاکی نادر دارند.
سالی گیبسون، یکی دیگر از اعضای این تیم پژوهشی، توضیح داد که بسیاری از این سنگها از قرن نوزدهم شناخته شده بودند اما به دلیل پیچیدگیهای علمی و طبقهبندیهای متعدد، کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. به گفته او، ترکیب دادههای شیمیایی و لرزهای سرانجام توانسته الگوی پنهان میان این سنگها و ذخایر معدنی را آشکار کند.
پژوهشگران اکنون قصد دارند این روش را برای بررسی سنگهایی با قدمت بیش از ۲۰۰ میلیون سال نیز به کار بگیرند تا بتوانند نقشهای دقیقتر از ذخایر معدنی پنهان جهان تهیه کنند؛ ذخایری که ارزش اقتصادی آنها ممکن است به میلیاردها دلار برسد.
