کشفی تازه از «کارخانههای طبیعی طلا» در اعماق زیر بستر اقیانوس
پژوهشگران در یک مطالعه علمی جدید اعلام کردند برخی مناطق آتشفشانی در زیر بستر اقیانوس مانند «کارخانههای طبیعی» برای تولید طلا و دیگر فلزات گرانبها عمل میکنند.
این فرآیند برخلاف تصور پیشین، حاصل یک رویداد ساده زمینشناسی نیست، بلکه نتیجه چرخههای پیچیده و تکرارشونده در اعماق زمین است.
بر اساس این یافتهها، سنگهای موجود در گوشته زمین در شرایط فشار و دمای بسیار بالا ذوب میشوند و در این فرآیند با آب ناشی از فرورانش صفحات تکتونیکی ترکیب میشوند. این چرخه نه بهصورت یکباره، بلکه در مراحل متعدد رخ میدهد و باعث تمرکز تدریجی فلزات سنگین مانند طلا، مس و پلاتین در مواد مذاب میشود.
نتایج این تحقیق که در نشریه «کومیونیکیشنز ارث اند انوایرومنت» منتشر شده، نشان میدهد که شکلگیری طلا در جزایر آتشفشانی حاصل ذوبهای مکرر و با دمای بالای پوسته زمین است و نه یک رویداد منفرد. این مطالعه به سرپرستی کریستین تیم، زمینشناس دریایی، انجام شده و به بررسی نحوه تمرکز فلزات گرانبها در ماگما پیش از رسیدن آن به سطح زمین پرداخته است.
پژوهشگران برای بررسی این فرآیند، ۶۶ نمونه از شیشههای آتشفشانی را که از بستر دریا در نزدیکی جزایر کرمادک در نیوزیلند جمعآوری شده بود، مورد تحلیل قرار دادند. این شیشهها در اثر سرد شدن سریع گدازهها در زیر آب شکل میگیرند و ترکیب شیمیایی ماگما را پیش از تبلور حفظ میکنند.
بررسیها نشان داد برخی از این نمونهها، بهویژه آنچه «شیشه اولیه» نامیده میشود، دارای غلظتهایی از طلا هستند که چندین برابر بیشتر از نمونههای مشابه در رشتهکوههای میانی اقیانوس است. این یافتهها نشان میدهد که گوشته زمین در این مناطق تحت نوع خاصی از ذوب قرار میگیرد که موجب غنی شدن ماگما از طلا میشود.
به گفته کریستین تیم، در ابتدا تصور میشد آب آزادشده از مناطق فرورانش عامل اصلی تمرکز طلا باشد، اما دادههای جدید نشان میدهد که نقش اصلی را درجه بالای ذوب و تکرار این فرآیند در طول زمان ایفا میکند.
در این چرخه، با هر بار ذوب مجدد، میزان فلزات موسوم به «دوستدار گوگرد» مانند طلا، مس و پلاتین در ماگما افزایش مییابد و در نهایت این مواد به سطح زمین منتقل میشوند و فعالیتهای آتشفشانی را تغذیه میکنند.
پژوهشگران تاکید کردند که این فرآیند میتواند علاوه بر جزایر آتشفشانی، در سامانههای هیدروترمال مرتبط با مناطق فرورانش نیز به تشکیل ذخایر غنی از طلا منجر شود؛ مناطقی که در اثر تعامل ماگما و آب در اعماق اقیانوس شکل میگیرند.
این یافتهها تصویری تازه از چرخه شکلگیری طلا ارائه میدهد و نشان میدهد که این فلز از اعماق گوشته زمین و در طی فرآیندی طولانی و چندمرحلهای به سطح میرسد.
