کشف نقش ۶۷۸۰۰ ساله دست بشر در غاری در اندونزی
پژوهشگران از شناسایی یک نقش محو از «دست انسان» روی دیوارهای آهکی در جنوب شرقی جزیره سولاوسی اندونزی خبر دادهاند
اثری که اکنون بهعنوان قدیمیترین نمونه شناختهشده هنر سنگی در تاریخ بشر معرفی میشود.
این نگاره درون غاری به نام لیانگ متاندونو کشف شده و بررسیهای علمی نشان میدهد قدمت آن دستکم به ۶۷۸۰۰ سال پیش بازمیگردد.
محققان برای تعیین سن این نقش، به بررسی لایههایی از رسوبات کربنات کلسیم پرداختهاند که به «پاپکورن غار» شهرت دارند. این مواد معدنی پس از آن شکل گرفتهاند که انسانهای باستانی رنگدانه را روی دیواره غار باقی گذاشتهاند. با اندازهگیری میزان رشد این رسوبات، دانشمندان توانستند حداقل سن این تصویر را با دقت بیشتری مشخص کنند.
نتایج بهدستآمده نشان میدهد این نقش دست حدود ۱۶۰۰۰ سال قدیمیتر از رکوردهای پیشین کشفشده در همان منطقه سولاوسی است. همچنین این یافته از نمونهای مشابه در اسپانیا که قدمت آن حدود ۶۶۷۰۰ سال برآورد شده و اغلب به نئاندرتالها نسبت داده میشود، کهنتر به شمار میآید و جایگاه تازهای در مطالعات مربوط به هنر اولیه بشر ایجاد میکند.
ابعاد این نقش دست تقریباً ۱۴ در ۱۰ سانتیمتر اندازهگیری شده است. بر اساس شواهد، هنرمند ماقبل تاریخ احتمالاً کف دست خود را روی دیواره غار قرار داده و رنگ اخرایی آمیخته با آب را از دهانش به اطراف پاشیده است. این شیوه باعث شکلگیری خطوط تیز و باریک در ناحیه انگشتان شده و تصویری واضح از فرم دست به جا گذاشته است.
در نزدیکی این نقش کهن، آثار جوانتری نیز دیده میشود. برای نمونه، تنها در فاصلهای حدود ۱۱ سانتیمتر از آن، نقش دست تیرهتری قرار دارد که قدمت آن بیش از ۳۲۸۰۰ سال تخمین زده نمیشود. این تفاوت سنی قابل توجه نشان میدهد که این غار در بازهای دستکم ۳۵۰۰۰ ساله، بارها و بارها مورد استفاده انسانها قرار گرفته است.
دانشمندان با توجه به ویژگیهای فنی این اثر، از جمله باریکسازی انگشتان و تداوم استفاده از یک مکان مشخص، احتمال میدهند خالق این نقش از گونه انسان خردمند یا هومو ساپینس بوده باشد. با این حال، در همان دوره زمانی، گروههای انسانی دیگری نیز در بخشهایی از آسیا حضور داشتهاند؛ از جمله دنیسووانها. به همین دلیل، بحث و بررسی درباره اینکه دقیقاً کدام گونه انسانی این آثار هنری اولیه را خلق کرده است، همچنان در میان پژوهشگران ادامه دارد.
