ایران سناریوی رویارویی پرهزینه با آمریکا را ترسیم میکند
با وجود توافق تهران و واشنگتن برای برگزاری دیداری در عمان، اظهارات تند دونالد ترامپ درباره «لزوم نگرانی جدی» رهبر ایران، فضای روابط دو کشور را بار دیگر ملتهب کرده است.
این سخنان نگرانیها از احتمال تشدید تنش و حتی وقوع درگیری نظامی مستقیم را افزایش داده؛ سناریویی که بهگفته منابع نزدیک به نهادهای امنیتی ایران، از مدتها پیش در تهران برای آن برنامهریزی شده است.
بر اساس گزارشی که اخیراً از سوی رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران منتشر شده، ایران یک رویارویی احتمالی با آمریکا را نه بهعنوان جنگی کلاسیک، بلکه بهصورت نبردی چندلایه، فرسایشی و پرهزینه برای طرف مقابل تصور میکند. در این نگاه، هدف اصلی نه پیروزی نظامی قاطع، بلکه تحمیل هزینههای سنگین اقتصادی، امنیتی و سیاسی به ایالات متحده و متحدانش است.
در این سناریو، حملات اولیه آمریکا شامل ضربات هوایی و موشکی به تأسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و مراکز فرماندهی ایران خواهد بود؛ حملاتی که ممکن است از ناوهای هواپیمابر، بمبافکنهای راهبردی و سامانههای دوربرد انجام شود. با این حال، مقامهای نظامی ایران تأکید دارند که پراکندگی زیرساختها، تأسیسات زیرزمینی و ساختارهای فرماندهی جایگزین، امکان حفظ توان پاسخگویی را فراهم میکند.
پاسخ ایران، بهسرعت فراتر از مرزهایش گسترش مییابد. شلیک موشکهای بالستیک و پهپادها به پایگاههای آمریکا در منطقه، تلاش برای اشباع سامانههای دفاعی و فعالسازی نیروهای همپیمان در لبنان، یمن و عراق از جمله محورهای این واکنش توصیف شده است. تجربه حمله به پایگاه عینالاسد در سال ۱۳۹۸، همچنان بهعنوان نمونهای از این توان بازدارنده مطرح میشود.
در کنار میدان نظامی، جنگ سایبری جایگاه مهمی در محاسبات تهران دارد. اختلال در شبکههای انرژی، حملونقل و ارتباطات، میتواند بهگفته تحلیلگران ایرانی، فشار مضاعفی بر آمریکا و کشورهای میزبان نیروهایش وارد کند، هرچند برتری فنی واشنگتن در این حوزه نیز مورد اذعان قرار گرفته است.
یکی از حساسترین بخشهای این سناریو، تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که روزانه حدود ۲۱ میلیون بشکه نفت از آن عبور میکند. ایران بارها تهدید کرده در صورت جنگ، از ابزارهای دریایی، مینگذاری و حملات نامتقارن برای مختلکردن عبور نفتکشها استفاده خواهد کرد؛ اقدامی که میتواند قیمت نفت را تا حدود ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش دهد و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد.
در نهایت، راهبرد ایران بر این فرض استوار است که آمریکا تمایلی به ورود به جنگی طولانی و پرهزینه ندارد. تهران امیدوار است ترکیب فشار اقتصادی جهانی، تلفات احتمالی و گسترش جبههها، واشنگتن را به سمت مهار تنش و بازگشت به میز مذاکره سوق دهد. با این حال، بسیاری از ناظران هشدار میدهند که چنین محاسباتی در فضایی آکنده از بیاعتمادی و امکان خطای محاسباتی، میتواند به نتایجی غیرقابل پیشبینی منجر شود.
