اعتراف جنجالی درباره برنامه هستهای ایران؛ اظهاراتی که دوباره خبرساز شد
انتشار دوباره یک مصاحبه قدیمی از یک مقام پیشین جمهوری اسلامی توجه گستردهای را در فضای مجازی جلب کرده و بحثهایی تازه درباره اهداف برنامه هستهای ایران به راه انداخته است.
در این گفتوگو که در سال ۲۰۲۲ انجام شده، علی مطهری، نایبرئیس پیشین مجلس در فاصله سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹، گفته است که در آغاز فعالیتهای هستهای، هدف ساخت بمب اتمی بوده است. او در این مصاحبه اظهار کرده که «هدف از ابتدا ساخت بمب بود» و افزود که این موضوع نیازی به پنهانکاری ندارد.
مطهری در عین حال توضیح داده که برنامه مورد نظر برای استفاده عملی از این سلاح طراحی نشده بود، بلکه هدف از آن ایجاد بازدارندگی بوده است. او با اشاره به مفهومی که آن را مبتنی بر ایجاد ترس در دشمنان توصیف کرد، گفت داشتن چنین تواناییای میتوانست نقش بازدارنده ایفا کند.
او همچنین اشاره کرده که این برنامه به دلیل افشای فعالیتهای هستهای ایران به نتیجه نرسید. به گفته او، افشاگریهای سازمان مجاهدین خلق در سال ۲۰۰۳ موجب شد توجه بینالمللی به این برنامه جلب شود و روند آن تحت تأثیر قرار گیرد.
مطهری در بخش دیگری از این گفتوگو تأکید کرده که در ادامه، علی خامنهای با ساخت سلاح هستهای مخالفت کرده و آن را «حرام» دانسته است. این اظهارات در حالی دوباره مطرح شده که جنگ میان ایران و ایالات متحده و اسرائیل در جریان است و موضوع برنامه هستهای ایران بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته است.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بارها اعلام کرده که هدف اصلی حملات اخیر، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و تضعیف توان موشکی و نظامی آن بوده است.
بر اساس گزارشها، برنامه موسوم به «آماد» که در اوایل دهه ۲۰۰۰ دنبال میشد، شامل تلاش برای تولید کلاهکهایی با قدرتی در حدود ۱۰ هزار تن تیانتی بوده است. این برنامه همچنین شامل توسعه چرخه سوخت هستهای و آمادهسازی برای آزمایشهای زیرزمینی تا سال ۲۰۰۴ عنوان شده است.
گفته میشود در چارچوب این طرح، ایران به طراحیهای خارجی دست یافته و آنها را برای توسعه فناوری بومی اصلاح کرده است. همچنین آزمایشهای انفجاری متعارف و مطالعاتی برای هماهنگی کلاهک با موشک شهاب-۳ انجام شده است.
با وجود توقف این برنامه، فعالیتهای هستهای ایران بهصورت آشکار و پنهان ادامه یافت. آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده که شبیهسازیهای رایانهای مرتبط با انفجار هستهای تا سال ۲۰۰۹ ادامه داشته است.
در سال ۲۰۱۳، ایران بیش از ۱۸۰۰۰ سانتریفیوژ فعال و حدود ۱۳۰۰ دستگاه پیشرفتهتر در تأسیسات خود نصب کرده بود. این تجهیزات برای غنیسازی اورانیوم به کار میروند و میتوانند گاز اورانیوم را با سرعتهای بسیار بالا بچرخانند.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که ایران ذخایری از اورانیوم با غنای ۵ درصد و ۲۰ درصد در اختیار داشته و بعدها سطح غنیسازی را تا ۶۰ درصد افزایش داده است؛ سطحی که به گفته کارشناسان، فاصله اندکی تا درجه مورد نیاز برای ساخت سلاح دارد.
