دسترسی میلیونها ایرانی به ویپیان ممکن است بزودی قطع شود
گزارشهای تازه حاکی است که به دلیل اختلافات داخلی در نهادهای دولتی ایالات متحده و تأمین نشدن فوری منابع مالی، ممکن است میلیونها کاربر ایرانی در روزهای آینده دسترسی خود به برخی سرویسهای ویپیان تحت حمایت مالی آمریکا را از دست بدهند.
این در حالی است که تقاضا برای ابزارهای عبور از فیلترینگ در ایران طی ماههای اخیر جهشی قابل توجه داشته است.
بر اساس این گزارشها، میزان استفاده از فناوریهای دور زدن فیلترینگ در ایران از ۷.۵ میلیون کاربر به ۲۵ میلیون نفر افزایش یافته است. این افزایش تقاضا همزمان با محدودیتهای شدید اینترنتی در داخل کشور رخ داده است. «لورا کانینگهام» رئیس صندوق فناوری باز اعلام کرده در صورت تأمین نشدن فوری ۱۰ میلیون دلار بودجه، این نهاد ناچار خواهد شد درباره قطع دسترسی میلیونها کاربر ایرانی تصمیمگیری کند؛ اقدامی که ممکن است از همین هفته اجرایی شود.
صندوق فناوری باز که یک سازمان غیرانتفاعی است، منابع مالی ابزارهای ضدسانسور مانند Tor و Psiphon را فراهم میکند. این نهاد با بحران کمبود بودجه روبهرو شده و هشدار داده ادامه فعالیت بدون تزریق منابع جدید ممکن نیست.
روز ۱۸ دیماه، دولت ایران محدودیتی را اعمال کرد که از آن به عنوان «قطع ارتباطی تقریباً کامل» یاد شده است. این محدودیت شامل اینترنت ثابت، داده تلفن همراه و تماسهای بینالمللی بود. اگرچه از اواخر ژانویه اتصال اینترنت بهتدریج بازگشته، اما دادهها نشان میدهد سطح ترافیک همچنان به شدت پایینتر از حالت عادی است.
به دلیل تحریمهای آمریکا، شهروندان ایرانی امکان پرداخت بینالمللی برای خرید این خدمات را ندارند. از همین رو، نهادهایی مانند صندوق فناوری باز با اتکا به بودجه دولتی آمریکا، این خدمات را به شکل رایگان در اختیار کاربران قرار میدهند.
وزارت امور خارجه آمریکا بودجهای معادل ۱۰ میلیون دلار برای حمایت از کاربران ایرانی اختصاص داده، اما انتقال این مبلغ در روند اداری متوقف مانده است. روال معمول انتقال بودجه از وزارت خارجه به آژانس رسانههای جهانی آمریکا و سپس به صندوق فناوری باز حدود دو هفته زمان میبرد، اما اختلافنظر میان مقامات دولت ترامپ و برخی سناتورها این روند را با مانع مواجه کرده است.
«کری لیک» پیشنهاد داده صندوق فناوری باز از منابع فعلی خود برای پاسخ به موج تقاضا در ایران استفاده کند. در مقابل، شماری از سناتورها اعلام کردهاند چنین اقدامی ممکن است برنامههای آزادی اینترنت در چین، کوبا و روسیه را تحت تأثیر قرار دهد. همزمان، رئیس هیئتمدیره صندوق فناوری باز تأکید کرده در صورت اراده برای انتقال منابع، این اقدام تاکنون انجام میشد. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ کاهش بودجه و تعدیل نیرو در آژانس رسانههای جهانی آمریکا اعمال شده است.
