شناسایی نیایشگاه ۲۰۰۰ ساله الهه ایرانی در مرکز آلمان
باستانشناسان در جریان کاوشهای پیش از اجرای یک پروژه ساختمانی در شهر رگنسبورگ آلمان، بقایای یک نیایشگاه رومی مرتبط با آیین میتراس را کشف کردند.
این محوطه به گفته کارشناسان، قدیمیترین نمونه شناختهشده از این نوع در ایالت بایرن به شمار میرود و قدمت آن به سالهای ۸۰ تا ۱۷۱ میلادی بازمیگردد.
این کشف در چارچوب بررسیهای معمول باستانشناسی و پیش از آغاز ساختوساز یک مجموعه مسکونی انجام شد. در شهری مانند رگنسبورگ که لایههای تاریخی متعددی از دوران پیشاتاریخ، دوره رومی و قرون وسطی را در خود جای داده، برخورد با آثار باستانی اتفاقی دور از انتظار نیست. با این حال، یافتههای اولیه در آغاز غیرعادی به نظر نمیرسید.
کاوشها که به دلیل محدودیتهای فیزیکی محل در چند مرحله و بین بهار تا پاییز ۲۰۲۳ انجام شد، پس از چند ماه ابعاد تازهای پیدا کرد. مجموعه شواهد نشان داد که در این محل زمانی یک «میترایوم» یا نیایشگاه پیروان آیین میتراس وجود داشته است. هرچند ساختار اصلی معبد که از چوب ساخته شده بود از میان رفته، اما آثار بهجامانده تصویر روشنی از کاربری آن ارائه میدهد.
در میان اشیای کشفشده، یک سنگ نذری با کتیبهای ناخوانا، قطعاتی از لوحهای نذری که معمولا در نیایشگاههای میترایی دیده میشود، اجزای مربوط به طاقچه آیینی و شمار زیادی سکه به چشم میخورد. نمونههایی از این سکهها به دوران حکومت امپراتور هادریان تعلق دارد و بر اساس آنها، فعالیت این نیایشگاه بین سالهای ۸۰ تا ۱۷۱ میلادی برآورد شده است؛ دورهای که پیش از تأسیس اردوگاه لژیونرها در رگنسبورگ، یک دژ نظامی رومی در کومپفمول و سکونتگاهی وابسته به آن در امتداد دانوب وجود داشت.
یافتههای دیگر نیز این شناسایی را تقویت میکند، از جمله قطعات ظروف سفالی با نقش مار، بخوردانها و کوزههای دستهدار که بهطور مستقیم با آیینهای میترایی مرتبط هستند. بخشی از یک کتیبه سنگی نیز در این محل به دست آمده که بهرغم ناخوانا بودن، اهمیت آیینی مکان را تأیید میکند.
ماکسیمیلیان اونتروپ، کارشناس باستانشناسی رومی در موزههای شهر رگنسبورگ، اعلام کرده این کشف از دو جهت حائز اهمیت است: نخست اینکه اولین نیایشگاه رومی شناساییشده در شهر قدیمی رگنسبورگ محسوب میشود و دوم اینکه در میان ۹ نیایشگاه میترایی شناختهشده در بایرن، قدیمیترین نمونه به شمار میرود. آیین میتراس در اواخر سده دوم میلادی به اوج رسید و در سدههای چهارم و اوایل پنجم میلادی با گسترش مسیحیت رو به افول گذاشت. میتراس، ایزد مورد پرستش این فرقه، ریشه در خدای ایرانی میترا دارد که در سدههای یکم تا چهارم میلادی میان سربازان و بازرگانان رومی محبوبیت گستردهای یافته بود.
