روز جهانی کارگر: از مناسبتی کمونیستی تا رویدادی جهانی
همه ساله در بسیاری از نقاط جهان به جز آمریکا و کانادا کارگران در نخستین روز ماه مه «روز جهانی کارگر» را گرامی میدارند.
در این روز، اتحادیههای کارگری و گروههای کمونیست و سوسیالیست تظاهرات خیابانی برگزار میکنند و خواستههای خود را به گوش دولتها میرسانند.
روز اول ماه مه یادبود اعتراضات منسجم کارگران آمریکایی است که اولین بار در روز ۱ مه ۱۸۸۶ فراخوان اعتصاب سراسری دادند. در آن سالها خواست اصلی آنها کاهش ساعات کار از روزی ۱۴ ساعت به ۸ ساعت بود.
این روز بعدها به عنوان «روز جهانی کارگر» به تقویم بسیاری از کشورهای جهان اضافه شد، اما با اینکه آمریکا خود مبدا این جنبش بود امروزه در کنار کانادا نخستین دوشنبه سپتامبر را به عنوان روز کارگر به رسمیت میشناسد. اما علت این اختلاف چیست؟
اتحادیههای کارگری آمریکا در اوایل دهه ۱۸۸۰ برای تصویب قوانینی به منظور کاهش ساعات به ۸ ساعت بدون کاهش دستمزد تلاش کردند. با این حال با مخالفت کارفرمایان و دولت مواجه شدند و به نتیجه نرسیدند.
در نهایت با فشار سندیکاها قرار شد از ۱ مه ۱۸۸۶ کاهش ساعات کار به ۸ ساعت در روز در آمریکا به اجرا درآید. اما با خودداری مقامات از پذیرش این درخواست، در این روز تظاهرات گستردهای در شماری از شهرهای آمریکا برگزارشد که چند روز ادامه داشت.
کارگران در گوشه و کنار این آمریکا دست به تظاهرات زدند و در ۱۲۰۰ کارخانه و کارگاه، اعتصاب صورت گرفت.
روز ۴ مه ۱۸۸۶ در تجمع شهر شیکاگو، کارگران اعتصابکننده و هوادارانشان در میدان هیمارکت جمع شده و از آنجا به حرکت درآمدند. سخنرانان آنان بر یک گاری بزرگ سوار بودند و شعار میدادند. پس از طی مسافتی، پلیس اطراف این گاری (چهارچرخه) را گرفت و خواست که تظاهرکنندگان متفرق شوند که ناگهان انفجاری صورت گرفت.
در این انفجار یک مأمور پلیس کشته شد و چند کارگر و پلیس دیگر مجروح شدند. این اتفا باعث شد پلیس دست به تیراندازی به سوی جمعیت بزند و کشتار صورت گیرد. اگرچه آمار کشتهشدگان اعلام نشده اما نام انبوه مجروحان در دست است. پلیس با اعمال خشونت موفق شد جمعیت را پراکنده سازد.
به دنبال این اتفاق هشت نفر به عنوان مسبب دستگیر شدند که پنج نفر از آنان کارگر مهاجر آلمانی و یکی هم آلمانی تبعه آمریکا بود. دادگاه یکی از این دستگیرشدگان را به ۱۵ سال زندان محکوم کرد و بقیه محکوم به اعدام شدند. مجازات دو نفر به حبس ابد تقلیل یافت. یکی از محکومان به اعدام، پیش از اجرای حکم خودکشی کرد اما چهار نفر دیگر به دار آویخته شدند.
با رسیدن اخبار مربوط به این تظاهرات، کشتار و اعدام به دیگر کشورها، در گوشه و کنار جهان، مراسم یادبود برگزار و هر سال هم تکرار شد و به تدریج روز ۱ مه، روز جهانی کارگر نام گرفت.
از آنجایی که اعدامشدگان شیکاگو بیشتر آلمانی بودند در سال ۱۹۳۳ حزب نازی آلمان روز ۱ مه را روز ملی و تعطیل عمومی اعلام کرد.
علاوه بر این، بمبگذاری شیکاگو موجی از احساسات ضد سندیکایی را در میان جامعه آمریکا برانگیخت. از طرف دیگر روز اول ماه مه بیشتر یادآور جناح چپگرا، سوسیالیست و کمونیست بود و آمریکا تمایلی نداشت چنین وجه اشتراکی با رقیب خود داشته باشد.
به همین دلیل رییس جمهور آمریکا در اواخر قرن نوزدهم اولین دوشنبه ماه سپتامبر را به عنوان روز کارگر اعلام کرد.
