مطالعه تازه: خمیازه کشیدن ممکن است به پاکسازی و خنک شدن مغز کمک کند
نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد خمیازه کشیدن برخلاف تصور رایج، تنها نشانه خستگی یا کمبود خواب نیست و ممکن است نقشی مهم در تنظیم مایعات مغزی و حفظ سلامت مغز داشته باشد.
این مطالعه که در نشریه علمی «فیزیولوژی تنفسی و نوروبیولوژی» منتشر شده، با استفاده از اسکنهای امآرآی بررسی کرده است که هنگام خمیازه چه اتفاقی در مغز و سیستم عصبی رخ میدهد. پژوهشگران میگویند یافتهها نشان میدهد خمیازه میتواند جریان «مایع مغزی ـ نخاعی» را تغییر دهد و به خروج این مایع از اطراف مغز کمک کند.
مایع مغزی ـ نخاعی وظیفه مهمی در بدن دارد؛ این مایع به دفع مواد زائد، انتقال ترکیبات شیمیایی ضروری و حفظ تعادل فشار در مغز کمک میکند و نقش مهمی در سلامت سیستم عصبی ایفا میکند.
در این تحقیق، دانشمندان وضعیت ۲۲ فرد سالم را بررسی کردند و تأثیر خمیازه، تنفس عادی، تنفس عمیق و حتی خمیازههای سرکوبشده را بر جریان مایع مغزی ـ نخاعی مقایسه کردند.
بررسیها نشان داد خمیازه نسبت به تنفس معمولی، افزایش بیشتری در جریان این مایع ایجاد میکند. پژوهشگران میگویند این موضوع نشان میدهد خمیازه یک عملکرد فیزیولوژیک واقعی دارد و تنها یک رفتار اجتماعی برای نشان دادن خوابآلودگی نیست.
هرچند تنفس عمیق نیز بر حرکت مایع مغزی ـ نخاعی تأثیر میگذارد، اما الگوی جریان در خمیازه متفاوت بوده و بیشتر با خروج مایع از اطراف مغز همراه است. در مقابل، تنفس عمیق عمدتاً جریانی در جهت مخالف ایجاد میکند.
یکی از یافتههای جالب این پژوهش مربوط به «خمیازه مسری» بود؛ پدیدهای که در آن افراد با دیدن یا شنیدن خمیازه دیگران، خود نیز خمیازه میکشند. دانشمندان دریافتند حتی این نوع خمیازه نیز باعث ایجاد جریان قابلتوجهی در مایع مغزی ـ نخاعی میشود.
پژوهشگران همچنین متوجه شدند الگوی حرکت عضلات هنگام خمیازه در هر فرد تقریباً ثابت و تکرارشونده است؛ موضوعی که نشان میدهد خمیازه یک واکنش غیرارادی و تحت کنترل ساقه مغز است.
نتایج تحقیق نشان داد حتی زمانی که افراد تلاش میکنند خمیازه خود را پنهان یا متوقف کنند، فرایند داخلی آن تقریباً به همان شکل ادامه پیدا میکند. به گفته محققان، خمیازه پس از آغاز شدن، به صورت یک روند ساختاریافته پیش میرود و متوقف کردن کامل آن دشوار است.
دانشمندان معتقدند خمیازه ممکن است علاوه بر تنظیم مایعات مغزی، در خنک کردن مغز نیز نقش داشته باشد. به گفته آنان، هماهنگی میان جریان خون و مایع مغزی هنگام خمیازه میتواند به تنظیم دمای مغز کمک کند.
پژوهشگران میگویند در صورت تأیید این نتایج در مطالعات گستردهتر، یافتههای جدید میتواند به درک بهتر بیماریهایی مانند میگرن و دیگر اختلالات مرتبط با جریان مایع مغزی ـ نخاعی کمک کند.
