کمبود خواب حتی برای یک شب میتواند آسیبهایی شبیه آلزایمر در مغز ایجاد کند
نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد تنها یک شب بیخوابی یا خواب ناکافی میتواند تغییراتی در مغز انسان ایجاد کند که شباهت زیادی به علائم اولیه بیماری آلزایمر دارد.
این تحقیق که توسط گروهی از پژوهشگران دانشگاه ایبادان نیجریه انجام شده، بار دیگر اهمیت خواب کافی برای حفظ سلامت مغز و حافظه را برجسته کرده است.
محققان در این مطالعه دهها پژوهش علمی منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ را بررسی کردند. تمرکز اصلی این تحقیقات بر ارتباط میان کمبود خواب، حافظه و عملکرد مغز بوده است. یافتهها نشان میدهد حتی یک دوره کوتاه بیخوابی میتواند باعث اختلال گسترده در فعالیت سلولهای مغزی شود.
بر اساس نتایج این بررسی، کمبود خواب موجب ضعیف شدن ارتباط میان سلولهای عصبی، افزایش التهابهای آسیبزننده به حافظه، تجمع مواد سمی در مغز و کاهش تولید سلولهای عصبی جدید میشود. دانشمندان تاکید کردهاند این تغییرات شباهت قابلتوجهی به روند تخریبی بیماری آلزایمر دارد؛ بیماریای که معمولا در سالمندان دیده میشود و با فراموشی تدریجی، سردرگمی و کاهش توان ذهنی همراه است.
پژوهشگران اعلام کردند افراد بین ۱۸ تا ۶۴ سال باید روزانه بین ۷ تا ۹ ساعت خواب داشته باشند تا مغز بتواند عملکرد طبیعی خود را حفظ کند. همچنین کودکان و نوجوانان به دلیل رشد مغزی به خواب بیشتری نیاز دارند.
این مطالعه نشان میدهد برخلاف تصور برخی دانشجویان یا کارمندان، شببیداریهای طولانی برای درس خواندن یا انجام کار نه تنها مفید نیست، بلکه توانایی یادگیری و تمرکز را کاهش میدهد. افرادی که خواب کافی ندارند، در یادگیری مطالب تازه با مشکل بیشتری روبهرو میشوند، حافظه ضعیفتری دارند و حتی بیشتر دچار خاطرات اشتباه میشوند.
به گفته محققان، کمبود خواب همچنین میتواند بر خلقوخو، تصمیمگیری و پردازش احساسات تاثیر منفی بگذارد. آنها توضیح دادند که در زمان خواب، مغز اطلاعات و خاطرات روزانه را پردازش و تثبیت میکند و اگر این فرایند مختل شود، عملکرد بخش مهمی از مغز به نام هیپوکامپ کاهش پیدا میکند.
بررسیها همچنین نشان داده است بیخوابی باعث افزایش پروتئینهای سمی «بتا آمیلوئید» و «تائو» در مغز میشود؛ موادی که در بیماران مبتلا به آلزایمر نیز به میزان زیادی دیده میشوند.
با این حال پژوهشگران تاکید کردهاند برخلاف بیماری آلزایمر که هنوز درمان قطعی برای آن وجود ندارد، آسیبهای ناشی از کمبود خواب معمولا موقتی هستند و با اصلاح الگوی خواب، استراحت کافی و حتی چرتهای کوتاه ۱۰ تا ۳۰ دقیقهای در طول روز میتوان بسیاری از این مشکلات را جبران کرد.
