ایران و «خسارتهای مدفون»؛ جنگ چه بر سر این کشور آورد؟
پس از هفتهها درگیری و تنش نظامی، ایران وارد مرحلهای از کاهش تنش شده است؛ اما این آرامش ظاهری، بر بستری از خسارتهای عمیق و پیچیده بنا شده است.
گزارشها نشان میدهد که این جنگ نهتنها زیرساختهای نظامی ایران را هدف قرار داده، بلکه بر معادلات منطقهای و شبکه نفوذ آن نیز تأثیرات قابل توجهی گذاشته است.
ضربه به زرادخانه موشکی
برآوردهای اطلاعاتی آمریکا در پایان ماه گذشته نشان میدهد که حدود یکسوم زرادخانه موشکی ایران نابود شده، در حالی که سرنوشت بخش بزرگی از توان باقیمانده همچنان نامشخص است.
به گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه، بخش دیگری از موشکها احتمالاً آسیب دیده، نابود شده یا در تونلها و تأسیسات زیرزمینی دفن شدهاند. با این حال، بخشی از این توان همچنان باقی است و ممکن است پس از توقف درگیریها قابل بازیابی باشد.
وضعیت مشابه برای پهپادها
برآوردها نشان میدهد که وضعیت برنامه پهپادی ایران نیز مشابه است؛ حدود یکسوم آن با اطمینان نابود شده، اما وضعیت باقیمانده در هالهای از ابهام قرار دارد.
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده که از آغاز جنگ، بیش از ۱۰ هزار هدف نظامی در ایران را هدف قرار داده و بیش از ۶۶ درصد از تأسیسات تولید موشک، پهپاد و شناورها را نابود یا آسیبدیده کرده است. همچنین حدود ۹۲ درصد از ناوهای جنگی بزرگ نیروی دریایی ایران غرق شدهاند.
با وجود این، ارزیابی دقیق خسارات دشوار است، زیرا میزان ذخایر موشکی ایران پیش از جنگ مشخص نیست و این تسلیحات در شبکهای گسترده از تونلها و پناهگاههای زیرزمینی پراکنده شدهاند. یک مقام آمریکایی گفته تعیین عدد دقیق «تقریباً غیرممکن» است.
این دادهها نشان میدهد که حملات آمریکا و اسرائیل اگرچه خسارات سنگینی به بار آورده، اما به انهدام کامل توان نظامی ایران منجر نشده است. تهران علیرغم تضعیف قوا و افزایش آسیبپذیری، همچنان ظرفیتهای عملیاتیِ موشکی و پهپادی خود را حفظ کرده است.
برنامه هستهای ایران
برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی حاکی از آن است که بخشی از برنامه هستهای ایران به تأسیسات زیرزمینی منتقل شده و نظارت بر آن از طریق تصاویر ماهوارهای و اطلاعات اطلاعاتی انجام میشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اخیراً گفته که دیگر نگرانی زیادی درباره اورانیوم با غنای بالا در ایران ندارد.
او درباره حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد که طبق گزارشها در دو سایت نظامی زیرزمینی نگهداری میشود، گفت: «ما همیشه از طریق ماهواره آن را زیر نظر خواهیم داشت.»
ترامپ همچنین تأکید کرد که مسئله هستهای ایران «حل شده است».
وضعیت نیروهای نیابتی
تحقیقات رویترز نشان میدهد که شبکه نیروهای نیابتی ایران برخلاف انتظار، وارد جنگ گسترده نشدند.
مصاحبه با جنگجویان و مسئولان نشان میدهد رویترز با نیروهای میدانی و مسئولان آگاه نشان میدهد که این شبکه تحت تأثیر ترور فرماندهان، تضعیف زنجیره تأمین و فروپاشیِ پایگاههای نفوذ منطقه به ویژه در سوریه، با یک فرسایش ساختاری مواجه شده است.
همچنین برخی از رهبران این گروهها ترجیح میدهند به فعالیتهای سیاسی یا حفظ منافع اقتصادی خود بپردازند، بهجای ورود به یک رویارویی گسترده.
در مجموع، این خسارات نشان میدهد که ایران وارد مرحله کاهش تنش از موضع قدرت نیست، بلکه تحت فشار مجموعهای از تلفات نظامی و تضعیف نفوذ منطقهای قرار دارد.
