دریافت سیگنال مرموز «لیزر عظیم» از اعماق فضا
دانشمندان از دریافت سیگنالی مرموز شبیه به «لیزر عظیم» از اعماق فضا خبر دادهاند؛ سیگنالی که از کهکشانی در حال برخورد و ادغام در فاصلهای بیش از ۸ میلیارد سال نوری از زمین ارسال شده است.
این سیگنال که بهعنوان دورترین «مگامیزر هیدروکسیل» ثبتشده شناخته میشود، توسط تلسکوپ رادیویی «میرکت» در آفریقای جنوبی شناسایی شده است؛ رصدخانهای که از ۶۴ آنتن تشکیل شده و یکی از پیشرفتهترین ابزارهای مطالعه امواج رادیویی در جهان محسوب میشود.
مگامیزر هیدروکسیل نوعی لیزر طبیعی در فضاست که در اثر برخورد کهکشانهای غنی از گاز شکل میگیرد. در این فرآیند، مولکولهای هیدروکسیل با یکدیگر برخورد کرده و امواج رادیویی بسیار قدرتمندی تولید میکنند. این امواج رفتاری مشابه لیزر دارند، با این تفاوت که بهجای نور مرئی، در محدوده امواج رادیویی قابل رصد هستند.
قدرت بالای این سیگنال باعث شده که حتی از فاصلهای بسیار دور نیز قابل شناسایی باشد. دانشمندان میگویند این منبع آنقدر قدرتمند است که ممکن است در واقع یک «گیگامیزر» باشد؛ پدیدهای حتی قویتر از مگامیزرهای شناختهشده.
این سامانه کهکشانی که با نام HATLAS J۱۴۲۹۳۵.۳–۰۰۲۸۳۶ شناخته میشود، بهقدری دور است که تصویری که اکنون از آن مشاهده میشود، مربوط به بیش از ۸ میلیارد سال پیش است؛ زمانی که عمر جهان کمتر از نیمی از سن کنونی آن بوده است.
به گفته تاتو ماناملا، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه پرتوریا و نویسنده اصلی این مطالعه، این سامانه «بهطرز شگفتانگیزی خاص» است و دانشمندان در واقع معادل رادیویی یک لیزر را در فاصلهای بسیار دور در کیهان مشاهده میکنند.
او همچنین توضیح داد که این سیگنال در مسیر رسیدن به زمین، توسط کهکشانی دیگر که در امتداد خط دید قرار دارد، تقویت شده است. این پدیده که به «عدسی گرانشی» معروف است، باعث میشود جرم کهکشان میانی فضا-زمان را خم کرده و مانند یک ذرهبین کیهانی عمل کند.
بررسیها نشان داده این سیگنال از چهار بخش جداگانه تشکیل شده و از چند ناحیه مختلف در این سامانه کهکشانی سرچشمه میگیرد. دستکم دو بخش از این سیگنال بهطور قابل توجهی توسط اثر عدسی گرانشی تقویت شدهاند، بهطوری که درخشندگی آنها بیش از ۱۰ برابر افزایش یافته است.
دانشمندان میگویند بدون این تقویت طبیعی، شناسایی چنین سیگنالی از فاصلهای بیش از ۸ میلیارد سال نوری با ابزارهای کنونی تقریبا غیرممکن بود.
