گشایش خزانهای رازآلود برای نجات حیات پس از انقراض جهانی
شرکت زیستفناوری کولوسال بایوساینسز که با بازگرداندن گرگهای دایر به تیتر خبرها آمد، از پروژهای تازه رونمایی کرده است که آن را «کشتی نوحِ عصر مدرن» مینامد؛ خزانهای زیستی برای حفاظت از گونههای در معرض خطر زمین.
این شرکت روز سهشنبه از همکاری با امارات متحده عربی خبر داد تا نمونههای بافتی ۱۰۰ گونه جانوری در «بیووُلت» یک آزمایشگاه جهانی حفاظت که در دبی ساخته میشود، ذخیره شود.
انتخاب گونهها بر اساس معیارهای علمی و با راهنمایی شرکای حفاظتی و نهادهایی مانند اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت انجام خواهد شد. هدف از این اقدام، نگهداری مواد ژنتیکی منجمد از گونههای متعدد برای حفظ تنوع ژنتیکی و ایجاد امکان بازسازی آینده است. کولوسال اعلام کرده مدیریت این تأسیسات با روباتیک پیشرفته و هوش مصنوعی برای پایش دقیق انجام میشود.
این شرکت مستقر در دالاس قصد دارد بیش از ۱ میلیون نمونه از بیش از ۱۰۰۰۰ گونه را ذخیره کند. با توجه به برآوردها که نشان میدهد نزدیک به ۵۰ درصد گونهها ممکن است تا سال ۲۰۵۰ ناپدید شوند، بیووُلت میتواند ابزارهای ژنتیکی لازم برای حفاظت از جانوران در خطر و حتی احیای گونههای منقرضشده را فراهم کند. بن لم، همبنیانگذار و مدیرعامل کولوسال، گفته است که سرعت از دست رفتن گونهها هشداردهنده است و جهان به شبکهای توزیعشده از بیووُلتهای جهانی بهعنوان برنامه پشتیبان حیات نیاز دارد.
الهام این طرح به داستان کشتی نوح نسبت داده شده است؛ جایی که هر گونهای جفتی برای بقا یافت. کولوسال میگوید نخستین بیووُلت جهانی را میسازد تا حفاظت و بازسازی حیات روی زمین را ممکن کند و این همکاری با امارات گامی جسورانه در همین مسیر است.
کولوسال در آوریل ۲۰۲۵ با اعلام نخستین «رفع انقراض» یک گونه جانوری خبرساز شد و سه توله گرگ دایر با نامهای رومولوس، رِموس و خالِیسی را معرفی کرد. این گرگ سفیدپوش که حدود ۱۲۰۰۰ سال پیش در آمریکای شمالی و جنوبی میزیست، احتمالاً با ناپدید شدن شکارهایش منقرض شد. تیم پژوهشی دیانای استخراجشده از یک دندان ۱۳۰۰۰ ساله و یک جمجمه ۷۲۰۰۰ ساله را با کد ژنتیکی گرگ خاکستری ترکیب کرد و سپس با انتقال هسته سلولهای پیکری به تخمکهای اهدایی و انتقال جنینها به رحم جایگزین، تولهها در اکتبر ۲۰۲۴ متولد شدند.
این دستاورد اکنون به سکویی برای آمادهسازی آینده تبدیل شده است. مت جیمز، مدیر ارشد حیوانات کولوسال، میگوید بیووُلت تعهدی برای حفاظت از تنوع کنونی و تضمین آیندهای تابآور است. این همکاری با پشتیبانی سرمایهگذاری نهرقمی اعلام شده و امارات نیز با سرمایهگذاری ۶۰ میلیارد دلاری به رهبری ولیعهد شیخ حمدان بن محمد بن راشد آل مکتوم، مجموع تأمین مالی شرکت را به ۶۱۵ میلیارد دلار رسانده است.
بیووُلت کولوسال از نظر کارکرد به خزانه جهانی بذر سوالبارد شباهت دارد؛ جایی که بذرها در دمای منفی ۱۸ درجه سانتیگراد نگهداری میشوند و لایههای یخ دائمی و سنگ ضخیم، پایداری آن را حتی در صورت قطع برق تضمین میکند. همانگونه که آن خزانه میتواند پس از جنگ یا فاجعه طبیعی به کشاورزی جهان کمک کند، بیووُلت نیز میکوشد بیمهای برای حیات وحش باشد. اگرچه چالشهای اخلاقی و علمی همچنان پابرجاست، این پروژه نشان میدهد آینده حفاظت از تنوع زیستی بیش از هر زمان دیگری به فناوری، همکاری جهانی و تصمیمهای امروز گره خورده است.
