نسل تازه بمبها؛ سلاحهایی برای فلج کردن کشورها از درون
تصویر جنگ در قرن ۲۱ دیگر محدود به تانکها، موشکها و ویرانی گسترده شهرها نیست. در نبردهای امروزی، زیرساختها به خط مقدم تبدیل شدهاند
و هدف اصلی، از کار انداختن شریانهای حیاتی یک کشور، از شبکه برق گرفته تا مراکز داده و تأسیسات است.
در چنین فضایی، نسل جدیدی از بمبها وارد میدان شدهاند که بدون تخریب وسیع، میتوانند یک کشور را از درون فلج کنند.
کارشناسان نظامی معتقدند پارادایم جنگ کلاسیک، که پیروزی را با میزان تخریب فیزیکی میسنجید، جای خود را به «جنگ زیرساختی» داده است. در این نوع جنگ، تمرکز بر اخلال در سیستمهای عصبی کشورهاست؛ سیستمهایی که زندگی روزمره، اقتصاد و حتی توان دفاعی به آنها وابسته است. یکی از مهمترین ابزارهای این راهبرد، بمبهای الکترومغناطیسی هستند که با ایجاد پالسهای شدید انرژی، مدارها و نیمهرساناها را از کار میاندازند. این سلاحها بدون انفجار مرگبار، میتوانند شبکههای برق، ارتباطات و تجهیزات دیجیتال را در کسری از ثانیه نابود کنند. در برخی بحرانهای سیاسی اخیر، از جمله قطعیهای گسترده برق در آمریکای لاتین، حتی گمانههایی درباره استفاده از چنین فناوریهایی مطرح شده است.
در کنار آن، بمبهای موسوم به گرافیتی یا خاموشی، نمونهای سادهتر اما بسیار مؤثر به شمار میروند. این بمبها با پخش رشتههای نازک کربنی روی خطوط انتقال برق، اتصال کوتاه ایجاد کرده و نیروگاهها و پستهای فشار قوی را از مدار خارج میکنند. نتیجه، خاموشیهای گستردهای است که میتواند اقتصاد یک کشور را برای روزها یا هفتهها مختل کند، بدون آنکه ساختمانها تخریب شوند.
نوع دیگری از این تسلیحات، بمبهای ترموباریک یا هوای-سوختی هستند که برای نفوذ به تونلها، غارها و سنگرهای مستحکم طراحی شدهاند. این بمبها با ایجاد ابری از سوخت و سپس انفجار آن، اکسیژن محیط را مصرف کرده و موج شوکی طولانی و دمایی بسیار بالا تولید میکنند. آسیب این سلاحها تنها به موج انفجار محدود نیست و خلأ ایجادشده میتواند مرگبار باشد. در همین چارچوب، برخی کشورها از در اختیار داشتن قدرتمندترین سلاحهای غیرهستهای جهان در این رده سخن گفتهاند.
در برابر گسترش تأسیسات زیرزمینی، بمبهای نفوذکننده یا سنگرشکن توسعه یافتهاند. این بمبها با بدنهای بسیار سخت و فیوزهای هوشمند، قادرند لایههای ضخیم بتن و زمین را بشکافند و در عمق منفجر شوند؛ جایی که مراکز فرماندهی و تأسیسات حساس پنهان شدهاند.
مجموعه این تحولات نشان میدهد که مفهوم دفاع و امنیت در جهان امروز پیچیدهتر از گذشته شده است. سلاحهایی که با هدف حداقل تخریب ظاهری طراحی شدهاند، میتوانند بیشترین اثر راهبردی را بر زندگی، اقتصاد و ثبات کشورها بگذارند و همین امر، آینده جنگها را بیش از هر زمان دیگری به نبرد فناوریها گره زده است.
