پروژه جدید آمریکا؛ آزمایش هوش مصنوعی برای فرار جنگندههای اف-۱۶ از موشکها
نیروی هوایی ایالات متحده از آغاز یک پروژه آزمایشی برای بهکارگیری هوش مصنوعی در جنگندههای اف-۱۶ خبر داده است؛ طرحی که با هدف آموزش سامانههای هوشمند برای اجرای مانورهای گریز از موشک بدون دخالت مستقیم انسان دنبال میشود.
این پروژه که با نام «Have Remy» شناخته میشود، بخشی از تلاشهای گستردهتر آمریکا برای توسعه فناوریهای پرواز خودکار در محیطهای نظامی پرخطر است. در این چارچوب، یک جنگنده اصلاحشده با نام X-62A Vista بهکار گرفته شده که در مراحل نهایی آزمایش، بهطور کامل تحت کنترل هوش مصنوعی قرار میگیرد.
بر اساس گزارشها، روند توسعه این سامانه ابتدا با شبیهسازیهای رایانهای آغاز میشود. در این مرحله، الگوریتمهای هوش مصنوعی در محیطهای مختلف و بهصورت تصادفی آزمایش میشوند تا بتوانند بهتدریج عملکرد خود را بهبود دهند و با شرایط متنوع سازگار شوند.
پس از انتخاب بهترین مدلها، مرحله آزمایشهای واقعی آغاز میشود. این آزمایشها در پایگاه هوایی ادواردز در ایالت کالیفرنیا انجام شده است. در جریان این پروازها، ابتدا خلبانان انسانی کنترل جنگنده را در اختیار دارند، اما سپس هدایت هواپیما از طریق یک دستگاه تبلت در کابین به هوش مصنوعی منتقل میشود.
در این شرایط، سامانه هوشمند قادر است در سناریوهای شبیهسازیشده پرتاب موشک، مانورهای گریز را اجرا کند، در حالی که خلبانان بهعنوان پشتیبان در حالت آمادهباش باقی میمانند تا در صورت نیاز، کنترل را بهسرعت بازپس گیرند.
در اجرای این پروژه، بخش Skunk Works شرکت لاکهید مارتین نقش مهمی ایفا کرده است. مهندسان این بخش با همکاری مدرسه خلبانان آزمایشی نیروی هوایی آمریکا، در آموزش و بهینهسازی عملکرد هوش مصنوعی مشارکت داشتهاند. دانشجویان این مرکز نیز با ارائه بازخوردهای تخصصی، به بهبود کارایی سیستم کمک کردهاند.
بخش Skunk Works که نام رسمی آن «برنامههای توسعه پیشرفته» است، از دهه ۱۹۴۰ میلادی بهعنوان یکی از مراکز محرمانه و پیشرو در صنعت هوافضا شناخته میشود. این بخش در سال ۱۹۴۳ به رهبری کلارنس «کیلی» جانسون تأسیس شد و در توسعه هواپیماهایی مانند U-2 و SR-71 نقش داشته است.
با وجود پیشرفتهای فنی، استفاده از هوش مصنوعی در عملیات نظامی با انتقادهایی نیز همراه است. برخی منتقدان هشدار میدهند که واگذاری تصمیمگیری به سامانههای خودکار ممکن است سطح پاسخگویی را در درگیریهای نظامی کاهش دهد.
با این حال، پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی همچنان در حال گسترش هستند. برای نمونه، در پاییز ۲۰۲۵ از طرح یک جنگنده بدون سرنشین جدید با نام Vectis رونمایی شد که قرار است در آینده در کنار دیگر سامانههای هوایی به کار گرفته شود.
