راهنمای بقا در زمان جنگ؛ چگونه از سلامت روان و ایمنی خانواده محافظت کنیم
با ادامه درگیریها و افزایش تنشهای امنیتی، بسیاری از شهروندان در مناطق بحرانزده ناچارند همزمان با تهدیدهای ناشی از حملات و انفجارها، با فشارهای روانی، مشکلات اقتصادی و نگرانی برای اعضای خانواده نیز روبهرو شوند.
کارشناسان حوزه مدیریت بحران میگویند در چنین شرایطی توجه به سلامت روان و ایمنی خانواده به اندازه تأمین نیازهای اولیه اهمیت دارد.
به گفته متخصصان، در شرایط اضطراری کمکهای اولیه تنها به درمان زخم یا انتقال مجروحان به مراکز درمانی محدود نمیشود. حمایت روانی از افرادی که دچار ترس یا اضطراب شدهاند نیز بخش مهمی از کمکهای اولیه به شمار میرود. حتی اقداماتی ساده مانند گوش دادن به حرفهای فردی که دچار ترس شده یا تلاش برای آرام کردن او میتواند در کاهش فشار روانی مؤثر باشد.
پژوهشها نشان میدهد در مناطق درگیر جنگ، مشکلاتی مانند افسردگی و اضطراب افزایش مییابد و این وضعیت بهویژه در میان سالمندان و زنان شایعتر است. در چنین شرایطی احساساتی مانند نگرانی، خشم، احساس گناه یا انزوا میتواند در میان افراد گسترش یابد. متخصصان میگویند این واکنشها تا حد زیادی طبیعی است و بسیاری از افرادی که در شرایط اضطراری قرار میگیرند درجاتی از فشار روانی را تجربه میکنند.
کارشناسان توصیه میکنند برای کاهش استرس، افراد در خانه فعالیتهای ساده بدنی مانند پیادهروی کوتاه در محیط خانه یا تمرینهای تنفسی انجام دهند. تمرینهایی مانند ۴ ثانیه دم، ۴ ثانیه نگه داشتن نفس و ۶ ثانیه بازدم میتواند به آرامش کمک کند. همچنین پیشنهاد میشود اعضای خانواده هر شب حدود ۱۰ دقیقه کنار هم بنشینند و درباره اتفاقات روز صحبت کنند.
یکی از نگرانیهای مهم خانوادهها در زمان بحران، نحوه صحبت با کودکان درباره جنگ است. متخصصان میگویند کودکان برای احساس امنیت به رفتار و واکنش والدین خود توجه میکنند و در شرایط بحرانی این وابستگی بیشتر میشود. به همین دلیل توصیه میشود والدین ابتدا بررسی کنند فرزندانشان چه اطلاعاتی درباره شرایط دارند و سپس با آرامش با آنها صحبت کنند.
کارشناسان میگویند گفتوگو با کودکان بهتر است در فضایی آرام مانند زمان صرف غذا یا هنگام فعالیتهای مشترک خانوادگی انجام شود. برای کودکان کمسنتر نیز میتوان از روشهایی مانند نقاشی یا داستانگویی برای صحبت درباره احساسات و نگرانیها استفاده کرد.
حفظ برنامه روزانه کودکان نیز از توصیههای مهم در چنین شرایطی است. فعالیتهایی مانند بازی، نقاشی یا تماشای برنامههای سرگرمکننده میتواند به کاهش اضطراب آنها کمک کند. همچنین توصیه میشود کودکان تا حد امکان در معرض تصاویر و اخبار نگرانکننده قرار نگیرند.
در کنار کودکان، توجه به وضعیت سالمندان نیز اهمیت دارد. کارشناسان توصیه میکنند سالمندان در کنار اعضای خانواده بمانند و حرکت آنها در زمان خطر محدود شود تا احتمال آسیبدیدگی کاهش یابد. همچنین مرور خاطرات مثبت یا مشارکت دادن آنها در تصمیمگیریهای خانوادگی میتواند به حفظ روحیه آنها کمک کند.
همبستگی میان همسایگان نیز یکی از عوامل مهم در مدیریت بحران به شمار میرود. تجربه بحرانهای جهانی نشان داده است که شبکههای محلی و گروههای کوچک همسایگی اغلب سریعتر از نهادهای رسمی به یکدیگر کمک میکنند.
کارشناسان همچنین توصیه میکنند خانوادهها یک کیت اضطراری برای حداقل ۷۲ ساعت آماده داشته باشند. این کیت میتواند شامل آب آشامیدنی، غذاهای فاسدنشدنی، داروهای ضروری، وسایل کمکهای اولیه، چراغ قوه، باتری و مدارک مهم باشد.
در کنار آمادگی روانی و اجتماعی، توجه به ایمنی خانه نیز اهمیت دارد. انتخاب یک اتاق داخلی بدون پنجره به عنوان «اتاق امن»، پوشاندن پنجرهها با مواد محافظ و دور ماندن از دیوارهای خارجی ساختمان از جمله اقداماتی است که میتواند در زمان وقوع انفجار خطر آسیب را کاهش دهد. همچنین توصیه میشود افراد در چنین شرایطی تنها به منابع خبری معتبر توجه کنند و میزان پیگیری اخبار را محدود نگه دارند.
