نگرانیها درباره بازگشت ویروس مرگبار نیپا؛ آنچه باید بدانیم
دولت هند از شناسایی دو مورد ابتلا به ویروس نیپا در ایالت بنگال غربی در شرق این کشور خبر داده است
بیماری نادری با نرخ مرگومیر بالا که تاکنون درمان یا واکسن اختصاصی برای آن تولید نشده است.
شناسایی موارد جدید، بار دیگر نگرانیها درباره گسترش منطقهای آن را افزایش داده است. بنگال غربی با کشورهای بنگلادش، بوتان و نپال مرز مشترک دارد و در سالهای گذشته نیز مواردی از بروز این بیماری در آن ثبت شده بود.
مقامهای بهداشتی هند اعلام کردهاند هر دو بیمار شناساییشده از کارکنان حوزه سلامت هستند و در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان بستری شدهاند. بر اساس گزارشها، ۱۹۶ نفر از افرادی که با این دو بیمار در تماس بودهاند، مورد پایش قرار گرفتهاند و نتایج آزمایش آنها برای ویروس نیپا منفی بوده و هیچکدام علائمی از بیماری نشان ندادهاند. وزارت بهداشت هند تأکید کرده است که با توجه به دادههای موجود، نیازی به نگرانی گسترده در میان عموم مردم وجود ندارد و زنجیره تماسها بهطور کامل شناسایی و تحت نظارت قرار دارد.
ویروس نیپا یک بیماری نوپدید با منشأ حیوانی است که میتواند از حیوان به انسان منتقل شود. شایعترین مسیر انتقال، تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهای آلوده مانند میوههای گازخورده یا آبمیوههایی است که با ترشحات خفاشها آلوده شدهاند. دامهای اهلی نیز میتوانند در انتشار ویروس نقش داشته باشند و انتقال انسان به انسان، معمولاً در صورت تماس نزدیک و طولانیمدت با فرد مبتلا رخ میدهد.
بیماری ناشی از ویروس نیپا طیفی از عفونت بدون علامت تا بیماری حاد تنفسی و التهاب مغزی کشنده را شامل میشود. دوره نهفتگی معمولاً بین ۴ تا ۱۴ روز است. علائم اولیه شامل تب، سردرد، درد عضلانی، استفراغ و گلودرد است و در برخی بیماران بیماری بهسرعت پیشرفت کرده و طی چند روز به کما منجر میشود. در موارد شدید، درگیری مغز میتواند باعث اختلال در عملکردهای حیاتی مانند ضربان قلب و فشار خون شود و آسیبهای ماندگار بر جای بگذارد.
ویروس نیپا بهدلیل مرگومیر بالا که در برخی موارد تا حدود ۷۵ درصد گزارش شده و نبود درمان یا واکسن اختصاصی، همواره زیر نظر نهادهای ملی و بینالمللی قرار دارد. تشخیص این بیماری معمولاً از طریق آزمایش خون و شناسایی پروتئینهای اختصاصی ویروس انجام میشود. درمان موجود بر مراقبت حمایتی متمرکز است و بیماران با علائم شدید ممکن است به حمایت تنفسی نیاز داشته باشند. برخی مطالعات به اثربخشی محدود داروی ریباویرین اشاره کردهاند، اما نتایج قطعی نیست.
کانونهای اصلی بروز ویروس نیپا در خفاشهای میوهخوار در هند، بنگلادش، جنوبشرقی آسیا و بخشهایی از اقیانوسیه شناسایی شده است. از سال ۱۹۹۸ تاکنون چندین همهگیری محدود در کشورهایی مانند هند، بنگلادش، مالزی، فیلیپین و سنگاپور ثبت شده است. هند در ژوئیه ۲۰۲۵ چهار مورد ابتلا شامل دو مورد مرگ در ایالت کرالا گزارش کرد و بنگلادش نیز در بازه ژانویه تا آگوست ۲۰۲۵ از چهار مورد ابتلا خبر داده بود.
با وجود نادر بودن این بیماری و ثبت حدود ۷۵۴ مورد ابتلا در جهان، برخی کشورهای همسایه هند کنترلهای مرزی و فرودگاهی را افزایش دادهاند. مقامهای بهداشتی بر آگاهیرسانی، پیشگیری، پرهیز از تماس با حیوانات بیمار و مراجعه سریع به مراکز درمانی در صورت بروز علائم پس از سفر به مناطق درگیر تأکید دارند.
