بعد از اخراج اجباری از همسایگی؛ میلیونها افغان با سرنوشت نامشخص روبرو هستند
پس از سالها پناه دادن به افغانهای فراری از بحرانهای مداوم در کشورشان، پاکستان و ایران اقدام به تشدید عملیات اخراج اجباری پناهندگان افغان کردهاند.
میلیونها نفر از این پناهندگان از مرزها عبور کرده و به کشوری باز میگردند که خود با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم میکند.
افرادی که در مسیر بازگشت به خانههای خود گام برمیدارند، چه به صورت فردی و چه با خانوادههایشان، خود را در شرایطی دشوار میبینند که باید زندگی جدیدی را آغاز کنند و با چالشهای مختلف در کشوری که درگیر فقر، مشکلات زیستمحیطی و ناامنی است، روبرو شوند.
۵ میلیون نفر به وطن بازگشتهاند
بر اساس آمارهای سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، بیش از ۵ میلیون افغان از سپتامبر ۲۰۲۳ از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند. طبق گفته موتیا ایزورا ماسکون، معاون رئیس دفتر این سازمان در افغانستان، این تعداد معادل ۱۰ درصد از کل جمعیت است.
فقط در سال گذشته، ۳ میلیون افغان از مرزهای این کشور با پاکستان و ایران بازگشتهاند؛ برخی از این افراد دهها سال در خارج از کشور زندگی کرده بودند. ماسکون تأکید کرده که چنین جریانی از مهاجرت بهطور گستردهای برای هر کشوری بهویژه در مدیریت امور اجتماعی، چالشی بزرگ است.
بحران مسکن
یک نظرسنجی از سوی سازمان بینالمللی مهاجرت که شامل ۱۳۳۹ مهاجر بازگشته از سپتامبر ۲۰۲۳ تا دسامبر ۲۰۲۴ میشود، نشان میدهد که ۸۰ درصد از بازگشتکنندگان حتی پس از ماهها از بازگشت به وطن، هیچ مسکن دائمی ندارند و مجبور به زندگی در محلهای موقتی هستند.
مطالعهای که توسط کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) روی ۱۶۵۸ خانواده بازگشته انجام شده، نشان میدهد که سهچهارم مستأجران قادر به پرداخت اجاره بها نیستند و بسیاری از خانوادهها در اتاقهای مشترک زندگی میکنند که تا چهار نفر در آن جای میگیرند.
چالشهای دیگر مشکلات بازگشتکنندگان به افغانستان تنها محدود به مسکن نمیشود. بررسیهای سازمان بینالمللی مهاجرت نشان میدهد که تنها ۱۱ درصد از بزرگسالانی که مجبور به بازگشت از پاکستان و ایران شدهاند، شغلی تماموقت پیدا کردهاند.
همچنین، کمیساریای پناهندگان گزارش میدهد که متوسط درآمد ماهانه بازگشتکنندگان در ماههای نخست سال گذشته تنها بین ۲۲ تا ۱۴۷ دلار بوده است. نیمی از خانوادههای بازگشتی همچنین به خدمات ابتدایی همچون برق و آب شرب دسترسی ندارند.
کمکهای دولت افغانستان
دولت افغانستان در تلاش است تا بحران بازگشت میلیونها مهاجر را مدیریت کند، اما منابع محدود دولت مانع از آن شده که بهطور کامل نیازهای این افراد را پوشش دهد. به گفته حمدالله فطرت، سخنگوی دولت افغانستان، کمکهایی همچون حمل و نقل، سیمکارتهای تلفن و کمکهای مالی اولیه به بازگشتکنندگان ارائه میشود.
در همین راستا، دولت اعلام کرده که بیش از ۳۰۰۰ قطعه زمین به بازگشتکنندگان در سراسر کشور توزیع خواهد شد. این اقدامات پس از جلسهای ویژه با هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان در افغانستان، تسریع شده است.
با ادامه بازگشت پناهندگان و گسترش شکاف بین تلاشهای محلی محدود و نیازهای وسیع این افراد، میلیونها افغان همچنان در حال مواجهه با آیندهای نامعلوم هستند. زندگیای که آنها از مرزها ترک کردند، با تمام سختیهایش، از ذهنشان خارج نمیشود و حالا در وطنشان نیز درگیر مشکلاتی است که آیندهای مبهم را برایشان رقم میزند.
