انسداد تنگه هرمز چه تاثیری بر اقتصاد اروپا میگذارد؟
با تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه و انسداد تقریبا کامل تنگه هرمز، بازارهای جهانی انرژی با شوک شدیدی مواجه شدهاند و نگرانیها درباره کمبود عرضه و افزایش قیمتها به ویژه در قاره اروپا افزایش یافته است.
این تحولات پس از حملات مشترک ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران و واکنشهای متقابل تهران به زیرساختهای انرژی در منطقه رخ داده است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی در جهان به شمار میرود و انتقال حدود یکچهارم تا یکسوم نفت جهانی و نزدیک به یکپنجم گاز طبیعی مایع از این مسیر انجام میشود. اختلال در این مسیر حیاتی، تاثیر فوری بر بازارهای جهانی گذاشته و باعث افزایش قابل توجه قیمتها شده است.
بر اساس گزارش یورونیوز، برآوردهای اتحادیه اروپا نشان میدهد که قیمت گاز تا حدود ۷۰ درصد و قیمت نفت تا ۵۰ درصد افزایش یافته و این موضوع هزینهای اضافی در حدود ۱۳ میلیارد یورو برای واردات سوختهای فسیلی به این اتحادیه تحمیل کرده است.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که حملات ایران در ۱۸ مارس به ۳۰ تا ۴۰ درصد از ظرفیت پالایش نفت در منطقه آسیب زده و حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی حذف شده است. در نتیجه، قیمت نفت خام برنت به حدود ۱۱۹ دلار در هر بشکه رسیده، در حالی که پیش از درگیریها حدود ۷۰ دلار بود.
تحلیلگران هشدار دادهاند که در صورت تداوم این وضعیت، بازار انرژی ممکن است با شرایطی مشابه بحران نفتی دهه ۱۹۷۰ مواجه شود. همزمان، قیمت گاز نیز در حال افزایش است و احتمال بازگشت به سطح بحران انرژی سال ۲۰۲۲ مطرح شده است.
اگرچه وابستگی مستقیم اروپا به نفت خام خاورمیانه نسبتا محدود است و حدود ۸ درصد از واردات این اتحادیه در سال ۲۰۲۴ از عربستان تامین شده، اما وابستگی به فرآوردههای پالایششده مانند دیزل و سوخت جت، این منطقه را در برابر اختلالات آسیبپذیر کرده است.
در همین حال، بخشی از محمولههای گاز مایع که پیشتر به مقصد اروپا در نظر گرفته شده بود، به سمت بازارهای آسیایی تغییر مسیر دادهاند؛ جایی که خریداران حاضر به پرداخت قیمتهای بالاتر هستند.
آژانس بینالمللی انرژی در ۱۱ مارس تلاش کرد با هماهنگی برای عرضه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت، بازارها را تثبیت کند، اما این اقدام تاکنون نتوانسته اثر قابل توجهی بر کاهش قیمتها داشته باشد.
در همین حال، برخی کشورهای اروپایی برای کاهش فشار اقتصادی اقدامات متفاوتی در پیش گرفتهاند، از جمله بررسی منابع جایگزین انرژی، کاهش مالیات سوخت و حتی سهمیهبندی مصرف در برخی موارد.
