هزینه میلیونی مردم ایران برای دسترسی کوتاهمدت به اینترنت
حدود ۲۰ روز از اعمال محدودیتهای گسترده بر اینترنت در کشور میگذرد؛ محدودیتهایی که با وجود وعدهها و خبرهای پراکنده درباره بازگشایی اینترنت بینالملل، همچنان به شکل ناپایدار ادامه دارد.
در این شرایط، نیاز شهروندان، کسبوکارهای خرد و کلان و فعالان اقتصادی به اینترنت باعث شده استفاده از فیلترشکنها بار دیگر افزایش یابد؛ ابزارهایی که اتصال محدود و ناپایداری فراهم میکنند و خود به منبعی تازه از نگرانی و هزینه تبدیل شدهاند.
به گزارش ایسنا، برخی کاربران در هفته گذشته اعلام کردهاند که دسترسیهایی محدود به اینترنت بینالملل برقرار شده، اما این دسترسیها پایدار نیست. همین وضعیت باعث شده تقاضا برای خرید فیلترشکن افزایش پیدا کند؛ فیلترشکنهایی که با وجود اختلالهای مداوم، تنها راه دسترسی بسیاری از کاربران به اینترنت محسوب میشوند. همزمان هشدارها درباره آسیبهای امنیتی این ابزارها همچنان مطرح است.
در کنار این نگرانیها، شکلگیری یک بازار سیاه فروش فیلترشکن نیز مورد توجه قرار گرفته است. در شرایطی که اینترنت کشور با محدودیت و ناپایداری جدی مواجه است، بازار فروش این ابزارها دوباره رونق گرفته و به گفته برخی کارشناسان، عملاً به صنعتی با گردش مالی قابلتوجه تبدیل شده است؛ صنعتی بدون شفافیت، نظارت و حقوق مشخص برای مصرفکننده.
بر اساس اعلام کاربران و پیگیریها، هیچ معیار مشخصی برای قیمتگذاری فیلترشکنها وجود ندارد و قیمتها بهطور گستردهای متغیر است؛ بهگونهای که ارقام اعلامی از حدود ۲ میلیون تا ۱۰ میلیون تومان گزارش شده است. برخی استفادهکنندگان نیز گفتهاند فیلترشکن خریداریشده حتی یک روز هم کار نکرده و با وجود پرداخت هزینه، عملاً دسترسی از بین رفته است. این وضعیت نشاندهنده نبود نظارت، افزایش تقاضا و فراهمشدن زمینه سوءاستفاده از کاربران است.
کیوان نقرهکار، کارشناس حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، معتقد است بیشترین بهرهبرداران اینترنت در شرایط فعلی، فعالان صنعت فروش فیلترشکن هستند. به گفته او، درآمد و گردش مالی این حوزه به حدی است که شاید در بسیاری از پروژههای ملی دیگر دیده نشود. او تأکید میکند هرجا محدودیت ایجاد شود و نیاز به اینترنت برای کسبوکار، آموزش، سلامت و سرگرمی وجود داشته باشد، کاربران بهدنبال راههای دور زدن محدودیت میروند و همین موضوع فضا را برای فعالیت افراد سودجو فراهم میکند.
نقرهکار میگوید فروشندگان فیلترشکن نه شناختهشدهاند، نه صنف و اتحادیهای دارند و نه پاسخگویی مشخصی ارائه میدهند. به همین دلیل، قیمتگذاری کاملاً در اختیار فروشنده است و کاربر بهدلیل نیاز کاری ناچار به پرداخت هزینه میشود. او همچنین هشدار میدهد که حتی پرداخت مبالغ بالا هیچ تضمینی برای کارکرد دائمی فیلترشکن ایجاد نمیکند.
این کارشناس با استناد به آمارهای رسمی اعلام میکند که هر روز قطعی اینترنت حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان خسارت اقتصادی به کسبوکارها وارد میکند. به گفته او، اینترنت تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه ستون اصلی بخش قابلتوجهی از اقتصاد کشور است. بر اساس آمار مرکز آمار، حدود ۲ و نیم میلیون شغل بهطور مستقیم از طریق اینستاگرام درآمدزایی دارند و با در نظر گرفتن تأمین معیشت خانوارها، حدود ۱۰ میلیون نفر به این فضا وابستهاند. این ارقام نشان میدهد اختلال اینترنت، پیامدهای اقتصادی، روانی و اجتماعی گستردهای به همراه دارد.
