تهدید بالا آمدن آب دریا برای ونیز؛ آیا جابهجایی شهر اجتنابناپذیر است؟
دانشمندان هشدار میدهند که با افزایش سطح آب دریاها، آینده شهر ونیز با تهدیدی جدی روبهرو شده و هیچ راهکار سازگاری نمیتواند بقای بلندمدت این شهر تاریخی را تضمین کند.
بر اساس پژوهشی تازه که در نشریه Scientific Reports منتشر شده، راهبردهای کنونی و احتمالی برای مقابله با افزایش سطح آب دریا در ونیز بررسی شده است. این شهر که در تالاب ونیز قرار دارد و در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، طی ۱۵۰ سال گذشته با سیلابهای فزاینده مواجه بوده است.
در سالهای اخیر، شدت این پدیده افزایش یافته است. تابستان گذشته، توفانهای شدید باعث از کار افتادن سامانههای زهکشی و تبدیل خیابانها به مسیرهای پرآب شد. پیشتر نیز در سال ۲۰۱۹، یک سیل شدید جان ۲ نفر را گرفت و صدها میلیون یورو خسارت به جا گذاشت، از جمله به کلیسای سنمارک که یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری شهر محسوب میشود. در سال ۲۰۲۳، طرحی به ارزش ۳.۳ میلیون یورو برای حفاظت از این بنای حدود ۹۰۰ ساله معرفی شد.
پژوهشگران سه سناریوی اصلی برای سازگاری ونیز با افزایش سطح آب دریا مطرح کردهاند. بر اساس این مطالعه، در صورت افزایش بیش از ۰.۵ متر سطح آب دریا تا سال ۲۱۰۰، احداث سیلبندها ضروری خواهد شد؛ پروژهای که هزینه آن بین ۵۰۰ میلیون تا ۴.۵ میلیارد یورو برآورد شده است.
در سناریوی دیگر، ایجاد یک «ابرسیلبند» برای بستن تالاب میتواند گزینهای عملی باشد. این سازه میتواند شهر را در برابر افزایش سطح آب تا ۱۰ متر محافظت کند، اما هزینه اولیه آن ممکن است از ۳۰ میلیارد یورو فراتر رود.
در بدبینانهترین سناریو، اگر سطح آب دریا بیش از ۴.۵ متر افزایش یابد، احتمال دارد جابهجایی کامل شهر، ساکنان و بناهای تاریخی آن ضروری شود. هزینه چنین اقدامی تا ۱۰۰ میلیارد یورو برآورد شده و پیشبینی میشود این وضعیت پس از سال ۲۳۰۰ رخ دهد.
پژوهشگران تاکید میکنند که اجرای پروژههای بزرگ زیرساختی مانند سدهای دائمی میتواند بین ۳۰ تا ۵۰ سال زمان ببرد و به همین دلیل برنامهریزی زودهنگام اهمیت حیاتی دارد.
رابرت نیکولز، استاد دانشگاه ایست آنگلیا، میگوید هیچ راهکار بهینهای برای ونیز وجود ندارد و هر تصمیمی باید میان عوامل مختلفی از جمله امنیت ساکنان، اقتصاد، محیطزیست و حفظ میراث فرهنگی تعادل برقرار کند.
افزایش سطح آب در ونیز ناشی از ترکیبی از عوامل است، از جمله گرمایش جهانی، ذوب یخچالها و انبساط حرارتی آب دریا. همچنین سطح زمین این شهر سالانه حدود ۱ میلیمتر فرو میرود، پدیدهای که در گذشته با برداشت آبهای زیرزمینی تشدید شده بود.
