کشف جایگاه دریاچهای آیینی در قلب معابد مصر باستان
باستانشناسان در جریان کاوشهای تازه در مجموعه معابد کارناک، موفق به شناسایی محل یک «دریاچه مقدس» شدهاند؛ کشفی که ابعاد تازهای از باورها و آیینهای مذهبی مصر باستان را روشن میکند.
این یافته جدید نشان میدهد آب، بهویژه مفهوم «نون» یا آبهای نخستین، نهتنها در اسطورههای آفرینش بلکه در زندگی روزمره و مناسک آیینی معابد نقشی بنیادین داشته است.
کارناک که یکی از بزرگترین و پیچیدهترین مجموعههای مذهبی دنیای باستان به شمار میرود، بیش از یک هزار سال کانون فعالیتهای دینی، سیاسی و اقتصادی مصر باستان بوده است. اگرچه اهمیت این مجموعه همواره برای پژوهشگران روشن بوده، اما کشف ساختارهای تازه مانند این دریاچه مقدس، درک دقیقتری از سازماندهی درونی معابد و چگونگی اجرای آیینها به دست میدهد. پژوهشگران معتقدند چنین فضاهایی به معابد امکان میدادند تا بدون وابستگی بیرونی، مناسک روزانه و تطهیرهای آیینی را انجام دهند.
بر اساس گزارش تیم کاوش، دریاچه تازه کشفشده مساحتی در حدود ۵۰ متر مربع دارد و شامل یک حوض سنگی است که در حیاط معبد قرار گرفته است. ویژگیهای معماری و جایگیری این سازه با الگوهای شناختهشده دریاچههای مقدس مطابقت دارد و همین موضوع احتمال کاربرد صرفاً عملی آن را رد کرده و بر نقش نمادین و آیینیاش تأکید میکند. در باور مصریان باستان، این دریاچهها بازنمایی اقیانوس آغازین بودند؛ همان منبع کیهانی که جهان از دل آن پدید آمد.
وینسنت روندو، مصرشناس و مدیر افتخاری بخش آثار باستانی مصر در موزه لوور، در توضیح اهمیت این سازهها گفته است که دریاچههای مقدس ابزارهایی اساسی در الهیات معابد به شمار میرفتند. کاهنان پیش از اجرای مراسم مذهبی، از آب این دریاچهها برای تطهیر استفاده میکردند و همین امر جایگاه آنها را در مرکز حیات مذهبی معابد تثبیت میکرد.
کاوشها در همین محدوده به کشفیات دیگری نیز منجر شده است. در نمازخانهای وابسته به خدای اوزیریس، باستانشناسان سه محراب، بقایای استخوان حیوانات و چند مجسمه کوچک یافتهاند. این شواهد از تداوم قربانیهای آیینی و فعالیت مذهبی در طول دورهای طولانی حکایت دارد و نشان میدهد کارناک تنها یک بنای تاریخی نبوده، بلکه فضایی زنده و پویا در حیات معنوی مصر باستان محسوب میشده است. مجموعه این یافتهها تصویری تازه از پیوند عمیق معماری، اسطوره و آیین در تمدنی ارائه میدهد که آب را سرچشمه هستی و پاکی میدانست.
