آیا آمریکا به درخواست ایران، ناوگان پنجم خود را از خاورمیانه خارج میکند؟
همزمان با انتشار برخی مفاد مرتبط با توافق آتشبس، دو خواسته مطرحشده از سوی ایران درباره تنگه هرمز و حضور نظامی آمریکا در منطقه، بحثهایی را درباره آینده فعالیت نیروی دریایی ایالات متحده در خاورمیانه برانگیخته است.
بر اساس گزارش سیانان، این مطالبات که در بیانیههای شورای عالی امنیت ملی ایران و همچنین رسانههای رسمی این کشور بازتاب یافته، شامل پیشنهاد دریافت عوارض از کشتیهایی است که از تنگه هرمز عبور میکنند و نیز خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه.
در این میان، یکی از پرسشهای اصلی مطرحشده این است که آیا این عوارض شامل کشتیهای نظامی نیز خواهد شد یا خیر؛ موضوعی که میتواند بر نحوه فعالیت ناوگان آمریکا در این مسیر راهبردی تأثیر بگذارد.
ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا که مقر آن در بحرین قرار دارد، بهعنوان بخشی از فرماندهی مرکزی نیروهای دریایی ایالات متحده، مسئولیت نظارت بر محدوده وسیعی از آبهای منطقه را بر عهده دارد. این محدوده حدود ۲.۵ میلیون مایل مربع را شامل میشود که آبهای جنوبی ایران، دریای سرخ و بخشهایی از اقیانوس هند را در بر میگیرد.
علاوه بر تنگه هرمز، این ناوگان بر دیگر گذرگاههای حیاتی دریایی نیز نظارت دارد؛ از جمله کانال سوئز در شمال دریای سرخ و تنگه بابالمندب در جنوب آن. این مسیرها از جمله نقاط کلیدی در تجارت جهانی و جابهجایی انرژی به شمار میروند.
در همین زمینه، کالین کو، پژوهشگر دانشکده مطالعات بینالمللی «اس. راجاراتنام» در سنگاپور، هشدار داده است که اعمال هزینههای سنگین برای عبور از این مسیر میتواند دسترسی نظامی آمریکا به خلیج را تضعیف کند.
او در ادامه گفته است اگر چنین نظامی برای دریافت عوارض اجرایی شود، بدون تغییرات اساسی در نحوه استقرار و عملکرد فرماندهی مرکزی آمریکا در منطقه، ادامه آن دشوار خواهد بود. به گفته این پژوهشگر، چنین سناریویی مستلزم بازنگری گسترده در حضور نظامی ایالات متحده در خاورمیانه و خلیج است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که نقش تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان، همواره در معادلات امنیتی و اقتصادی منطقهای و بینالمللی مورد توجه بوده است و هرگونه تغییر در نحوه استفاده از آن میتواند پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد.
