جنگ و تحریم، شکنندگی اقتصاد ایران را عیانتر کرد
گزارشها و برآوردهای اقتصادی نشان میدهد جنگ، تحریم و فشارهای فزاینده بر صادرات نفت، اقتصاد ایران را وارد مرحلهای تازه از بحران کرده؛ بحرانی که با سقوط ارزش ریال، جهش قیمت مواد غذایی، افزایش بیکاری و اختلال گسترده در تولید و تجارت همراه شده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، اقتصاد ایران پیش از آغاز درگیریها نیز با تورم بالا، رشد اقتصادی ضعیف، فساد ساختاری و فشار تحریمها دستوپنجه نرم میکرد، اما جنگ و تشدید محدودیتها بر تنگه هرمز، این مشکلات را عمیقتر کرده است.
موسسه خاورمیانه در گزارشی اعلام کرده خسارتهای اقتصادی جنگ برای ایران ممکن است به حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برسد؛ رقمی معادل نزدیک به ۵۷ درصد تولید ناخالص داخلی کشور. همچنین بنیاد دفاع از دموکراسیها میزان خسارت اولیه را حدود ۳۰۰ میلیارد دلار برآورد کرده است.
طبق این گزارشها، هر ماه ادامه جنگ میتواند اقتصاد ایران را بیش از ۵ سال به عقب بازگرداند. کارشناسان میگویند بازسازی زیرساختهای آسیبدیده و بازگشت اقتصاد به شرایط عادی ممکن است بیش از یک دهه زمان ببرد.
در همین حال، ارزش ریال نیز به شدت کاهش یافته و نرخ تورم مواد غذایی به سطوح بیسابقه رسیده است. برخی گزارشها از عبور تورم مواد غذایی از ۱۱۵ درصد خبر میدهند. قیمت نان و غلات بیش از ۱۴۰ درصد و روغن و چربیها بیش از ۲۱۹ درصد افزایش یافته است.
صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶ حدود ۶.۱ درصد کوچکتر شود. همزمان، نرخ برابری دلار به حدود ۱.۳۲ میلیون ریال رسیده و بانکهای ایران با افزایش وامهای معوق و کمبود نقدینگی روبهرو شدهاند.
گزارشها همچنین از اختلال شدید در تجارت خارجی ایران حکایت دارد. بیش از ۹۰ درصد تجارت سالانه کشور از تنگه هرمز عبور میکند و محدودیتهای اعمالشده بر نفتکشها، صادرات نفت ایران را با افت قابل توجهی مواجه کرده است. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده بیش از ۷۰ نفتکش مرتبط با ایران را هدف محدودیت قرار داده است.
در بخش تولید نیز هزاران کارخانه و شرکت تحت تاثیر بحران قرار گرفتهاند. گزارشها از تعطیلی یا کاهش فعالیت کارخانههای نساجی، فولاد، پتروشیمی و صنایع غذایی خبر میدهند. برخی واحدهای صنعتی صدها کارگر را اخراج کردهاند و درخواست بیمه بیکاری طی دو ماه گذشته به حدود ۱۴۷ هزار مورد رسیده است.
اختلال گسترده اینترنت نیز خسارت سنگینی به اقتصاد دیجیتال ایران وارد کرده است. برآوردها نشان میدهد قطع اینترنت روزانه حدود ۸۰ میلیون دلار به کسبوکارهای آنلاین زیان وارد کرده و بسیاری از شرکتهای فناوری ناچار به تعدیل نیرو شدهاند.
