نگاهی به عجایب مناطق زمانی جهان؛ از اختلافهای عجیب تا تصمیمهای سیاسی
با نزدیک شدن زمان تغییر ساعت تابستانی در اروپا، توجهها بار دیگر به نظام مناطق زمانی در جهان جلب شده است؛ سیستمی که اگرچه بر پایه محاسبات ساده نجومی شکل گرفته، اما در عمل با تصمیمهای سیاسی و شرایط محلی پیچیده شده است.
در اروپا، ساعت تابستانی در ساعت ۲ بامداد به وقت اروپای مرکزی در آخرین یکشنبه ماه مارس آغاز میشود و ساعتها یک ساعت جلو کشیده میشود. امسال این تغییر با روز یکشنبه ۲۹ مارس همزمان شده است.
مناطق زمانی بر اساس زمان هماهنگ جهانی یا UTC تعریف میشوند که مبنای آن نصفالنهار مبدا است. از نظر نظری، هر ۱۵ درجه حرکت به سمت شرق یک ساعت از زمان کم میکند و هر ۱۵ درجه حرکت به سمت غرب یک ساعت به آن میافزاید. با این حال، در عمل کشورها اختیار تعیین منطقه زمانی خود را دارند و همین موضوع باعث ایجاد تفاوتهایی با واقعیت جغرافیایی شده است.
برای نمونه، اسپانیا از نظر جغرافیایی باید در محدوده UTC+00:00 باشد، اما از زمان جنگ جهانی دوم و تصمیم فرانسیسکو فرانکو در سال ۱۹۴۲، این کشور از ساعت UTC+01:00 پیروی میکند. تلاشهایی در سال ۲۰۱۳ برای بازگرداندن این تغییر مطرح شد، اما به نتیجه نرسید.
در مالدیو نیز با وجود تعیین رسمی ساعت UTC+05:00، بسیاری از تفریحگاهها ساعت خود را روی UTC+06:00 تنظیم میکنند تا برنامههای گردشگری را با شرایط مطلوبتری هماهنگ کنند.
چین نمونه دیگری از این پیچیدگی است. این کشور از نظر جغرافیایی در محدوده پنج منطقه زمانی از UTC+05:00 تا UTC+09:00 قرار دارد، اما تنها یک ساعت رسمی یعنی UTC+08:00 را به کار میگیرد. این تصمیم که در سال ۱۹۴۹ اتخاذ شد، باعث شده در برخی مناطق غربی اختلاف زمانی محسوس باشد.
در نپال نیز یک استثنای دیگر دیده میشود. این کشور از منطقه زمانی UTC+05:45 استفاده میکند که یکی از معدود اختلافهای ۴۵ دقیقهای در جهان است و ریشه آن به محاسبات قدیمی زمان خورشیدی در کاتماندو بازمیگردد.
استرالیا نیز به دلیل ساختار فدرالی و تفاوت قوانین ایالتها، یکی از پیچیدهترین نظامهای زمانی را دارد. برخی ایالتها از UTC+08:00 استفاده میکنند، برخی دیگر روی UTC+09:30 یا UTC+10:00 هستند و در دوره ساعت تابستانی تغییراتی در این زمانها اعمال میشود.
در ایالات متحده نیز اگرچه ۴۸ ایالت ساعت تابستانی را اجرا میکنند، اما آریزونا و هاوایی از این قاعده مستثنا هستند. در آریزونا گرمای شدید دلیل این تصمیم عنوان شده و در هاوایی نزدیکی به خط استوا باعث میشود تفاوت طول روز در طول سال چندان قابل توجه نباشد.
در نهایت، خط تاریخ بینالمللی در اقیانوس آرام مرز میان دو روز تقویمی را مشخص میکند. نمونهای جالب از تاثیر آن در تصمیم ساموا در سال ۲۰۱۱ دیده شد که با تغییر موقعیت خود نسبت به این خط، اکنون یک روز جلوتر از ساموای آمریکا است، با وجود آنکه تنها حدود ۲۰۰ کیلومتر از آن فاصله دارد.
