تاریکی نجاتبخش در آسمان؛ چرا هنگام برخاست و فرود چراغهای هواپیما کم میشود؟
در نگاه نخست، کم شدن نور داخل کابین هواپیما پیش از برخاستن یا هنگام فرود، ممکن است صرفاً تلاشی برای ایجاد فضایی آرام و دلپذیر به نظر برسد؛ اما پشت این تاریکی هدفی حیاتی و کمتر شناختهشده پنهان است.
کارشناسان هوانوردی میگویند کمکردن نور کابین پیش از برخاست و فرود نه بهدلیل راحتی یا صرفهجویی در انرژی، بلکه یک اقدام استاندارد جهانی برای افزایش ایمنی است.
دو مرحله برخاست و فرود خطرناکترین بخشهای هر پرواز هستند؛ بهطوری که بیش از ۲۰ درصد از حوادث مرگبار هنگام برخاست و بیش از ۴۵ درصد در زمان فرود رخ میدهند. در صورت بروز حادثه، خدمه تلاش میکنند مسافران را در مدت ۹۰ ثانیه تخلیه کنند، هرچند در عمل این زمان ممکن است بیشتر شود.
«لوک بودیل»، تحلیلگر صنعت هوانوردی، توضیح میدهد: کم کردن نور باعث میشود چشم مسافران پیشاپیش با تاریکی سازگار شود. در نتیجه، در شرایط اضطراری بتوانند مسیرها و علائم خروج را راحتتر ببینند و جهتیابی بهتری داشته باشند.
مطالعات نشان میدهد چشم انسان برای سازگاری کامل با تاریکی تا ۳۰ دقیقه زمان نیاز دارد، اما بخش عمده این تطبیق در ۵ تا ۱۰ دقیقه نخست اتفاق میافتد، که به بهبود دید در نور کم کمک میکند.
همچنین «پاتریک اسمیت»، خلبان و نویسنده کتاب Cockpit Confidential، میگوید: این کار مانع از آن میشود که در صورت قطع ناگهانی برق، افراد دچار کوری موقت شوند و دیدن علائم اضطراری و محیط بیرون آسانتر گردد.
از سوی دیگر، شرکتهای هواپیمایی از مسافران میخواهند در هنگام برخاست و فرود، پردههای پنجره را بالا ببرند تا خدمه بتوانند شرایط بیرون هواپیما را بررسی کنند و در صورت بروز مشکلاتی مانند آتشسوزی یا نقص فنی، سریعتر واکنش نشان دهند.
کارشناسان همچنین اشاره میکنند که در برخی موارد، کاهش نور برای راحتی مسافران در پروازهای شبانه نیز انجام میشود. هواپیماهای مدرن مانند ایرباس A350 و بوئینگ 787 دریملاینر از سیستمهای نورپردازی هوشمند بهره میبرند که با تغییر رنگ، طلوع و غروب خورشید را شبیهسازی میکنند.
این گزارش به نقش مهم آموزشهای مداوم خدمه در نجات جان مسافران نیز اشاره دارد. برای مثال، در پرواز Air Busan 391 در ژانویه ۲۰۲۵، پس از آتشسوزی، همه مسافران بدون تلفات تخلیه شدند.
در مقابل، برخی حوادث مانند پرواز Aeroflot 1492 در سال ۲۰۱۹ نتایج فاجعهباری داشت، زیرا تأخیر در تخلیه و اقدام برخی مسافران برای برداشتن وسایل شخصی، به مرگ بیش از نیمی از سرنشینان انجامید.
در مجموع، کارشناسان تأکید میکنند که اقداماتی مانند کاهش نور کابین، بالا نگه داشتن پردهها و آموزش مستمر خدمه، نقش اساسی در افزایش ایمنی مسافران و کاهش خطرات در حساسترین مراحل پرواز دارند.
