کاشت ۶۶ میلیارد درخت در بیابانهای چین: کربنزدایی به سبک چینی
بر اساس نتایج یک مطالعه تازه، تلاشهای گسترده چین برای کاشت درخت در حاشیه بیابان تکلهمکان باعث شده این منطقه اکنون بیش از میزان انتشار دیاکسیدکربن خود، این گاز را از جو جذب کند و به یک «مخزن کربن» تبدیل شود.
این اصطلاح به مناطقی اطلاق میشود که در کاهش گازهای گلخانهای نقش دارند.
بیابان تکلهمکان با وسعتی حدود ۳۳۷ هزار کیلومتر مربع، تقریباً دو برابر استان کرمان مساحت دارد و میان رشتهکوههای مرتفع محصور شده است. این کوهها مانع ورود رطوبت میشوند و شرایطی بسیار خشک و کمبارش در بیشتر ایام سال ایجاد میکنند؛ وضعیتی که رشد بسیاری از گیاهان را دشوار میسازد. بیش از ۹۵ درصد این بیابان از شنهای روان پوشیده شده و سالها بهعنوان «خلأ زیستی» شناخته میشد.
از دهه ۱۹۵۰، همزمان با توسعه سریع شهرسازی و کشاورزی در چین، تکلهمکان بهتدریج گسترش یافت. تغییر کاربری زمینها به افزایش طوفانهای شن انجامید؛ طوفانهایی که خاک حاصلخیز را جابهجا کرده و به تخریب زمینها و تشدید بیابانزایی منجر شدند.
برای مقابله با این روند، چین در سال ۱۹۷۸ برنامهای با عنوان «کمربند حفاظتی سه شمال» را آغاز کرد که با نام «دیوار سبز بزرگ» شناخته میشود. هدف این طرح، کاشت میلیاردها درخت در حاشیه بیابانهای شمال چین، از جمله تکلهمکان و گُبی، تا سال ۲۰۵۰ اعلام شد. تاکنون بیش از ۶۶ میلیارد درخت در شمال این کشور کاشته شده است. در سال ۲۰۲۴ نیز چین از تکمیل حلقه پوشش گیاهی اطراف تکلهمکان خبر داد.
بر پایه یافتههای پژوهشگران، این اقدامات به تثبیت تپههای شنی کمک کرده و پوشش جنگلی چین را از حدود ۱۰ درصد در سال ۱۹۴۹ به بیش از ۲۵ درصد در زمان حاضر رسانده است. بررسی دادههای زمینی و ماهوارهای ۲۵ سال گذشته نشان میدهد پوشش گیاهی در حاشیه بیابان بهطور مداوم افزایش یافته و همزمان جذب دیاکسیدکربن نیز رشد کرده است.
در این مطالعه، اطلاعات مربوط به بارش، شدت فتوسنتز و جریان دیاکسیدکربن تحلیل شد. نتایج که ۱۹ ژانویه در نشریه PNAS منتشر شد، حاکی از آن است که میانگین بارش ماهانه حدود ۱۶ میلیمتر بوده و بارش فصل مرطوب تقریباً ۲٫۵ برابر فصل خشک ثبت شده است. همین میزان بارندگی برای رشد پوشش گیاهی کافی بوده و موجب کاهش غلظت دیاکسیدکربن از ۴۱۶ قسمت در میلیون در فصل خشک به ۴۱۳ قسمت در میلیون در فصل مرطوب شده است.
پژوهشگران تأکید کردهاند که هرچند تغییر کامل تنها در حاشیه بیابان رخ داده، اما این روند نشان میدهد با دخالت انسانی میتوان حتی در محیطهای بسیار خشک نیز ظرفیت جذب کربن را افزایش داد.
