رئیسجمهور تاجیکستان پس از «غیبت مرموز» در انظار عمومی ظاهر شد
پس از بیش از دو هفته غیبت ناگهانی امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، از انظار عمومی، سرانجام تصاویر تازهای از او منتشر شد.
این «غیبت مرموز» که با سکوت مطلق خبری از سوی دوشنبه همراه بود، بازار شایعات درباره وخامت حال او و احتمال انتقال قدرت به پسرش را داغ کرده بود.
بازگشت به صحنه با دستور کار اقتصادی
رسانههای دولتی تاجیکستان روز شنبه (۲۵ بهمن) اعلام کردند که امامعلی رحمان با «جین لیچون»، رئیس بانک سرمایهگذاری زیرساخت آسیا (AIIB)، دیدار کرده است.
بر اساس گزارش وبسایت ریاستجمهوری، محور این گفتگوها جذب «سرمایهگذاری بلندمدت» برای پروژههای حیاتی انرژی تاجیکستان، از جمله ادامه ساخت نیروگاه عظیم «راغون» و نوسازی نیروگاه «نارک» بوده است.
این نخستین حضور علنی رحمان از روز چهارشنبه (۸ بهمن) بوده است.
غیبت چند روزه رئیسجمهور تاجیکستان رویدادی غیرعادی و معنادار تلقی شده است.
شایعات بیماری و معمای هواپیمای ریاستجمهوری
در طول این دو هفته، فقدان اطلاعات رسمی باعث شد تا منابع غیررسمی و مخالفان دولت فرضیههای مختلفی را مطرح کنند.
بخش تاجیکی رادیو آزادی به نقل از «منابع مطلع» گزارش داد که رئیسجمهور ۷۳ ساله تاجیکستان در «مرخصی درمانی» به سر میبرد.
بر اساس این گزارش، رحمان احتمالاً برای درمان در چین بوده است، هرچند برخی دیگر از منابع به حضور او در اروپا اشاره داشتند.
دادههای هوانوردی نیز این گمانهزنیها را تقویت کرد. هواپیمای اختصاصی رئیسجمهور (بوئینگ ۷۸۷-۸ دریملاینر با شماره ثبت EY-001) در روزهای ۸ و ۹ بهمن در آسمان دوشنبه رصد شد، اما مقصد نهایی آن پنهان ماند.
این هواپیما سرانجام در روز ۲۴ بهمن، یعنی یک روز پیش از دیدار با مقام بانکی، به دوشنبه بازگشت.
مقامات تاجیکستان تا این لحظه هیچ توضیحی درباره مقصد این پروازها و دلیل غیبت طولانی رئیسجمهور ارائه نکردهاند.
سایه انتقال قدرت
آنچه این غیبت را حساستر کرد، تحرکات سیاسی در داخل کشور بود. دقیقاً در روزهایی که رئیسجمهور تاجیکستان در صحنه نبود، «رستم امامعلی»، پسر ارشد او که ریاست مجلس ملی و شهرداری دوشنبه را بر عهده دارد، حضوری پررنگ داشت.
در روز جمعه (۱۷ بهمن)، رستم امامعلی ریاست پنجمین اجلاس مجلس عالی را بر عهده گرفت.
انتشار تصویری از این نشست که در آن سه رئیس استان در برابر او ایستادهاند، بار دیگر بحث انتقال قدرت از پدر به پسر را در محافل سیاسی و شبکههای اجتماعی داغ کرد.
طبق قانون اساسی تاجیکستان، در صورت ناتوانی موقت یا دائم رئیسجمهور از انجام وظایف، رئیس مجلس ملی عهدهدار مسئولیت خواهد شد؛ سمتی که اکنون در اختیار رستم امامعلی است.
تلاش حکومت برای مدیریت بحران خبری
دستگاه تبلیغاتی دولت تاجیکستان در مواجهه با موج شایعات، استراتژی دوگانهای را در پیش گرفت.
از یک سو، وبسایت ریاستجمهوری در اقدامی کمسابقه، پیش از انجام دیدارها، خبر داد که رحمان «در روزهای نزدیک» ملاقاتهایی خواهد داشت؛ اقدامی که به عنوان «تلاش آشکار برای خنثی کردن شایعات مربوط به ناتوانی جسمی رئیسجمهور» تلقی شده است.
از سوی دیگر، در طول این دو هفته خبرهایی مبنی بر امضای فرمانهای مختلف توسط رئیسجمهور منتشر شد. تایید نشان سی و پنجمین سالگرد استقلال، پیام تبریک جشن سده، ارسال پیام تسلیت به پاکستان و امضای جوایز ورزشکاران، همگی اقداماتی بودند تا نشان دهند که رحمان همچنان کنترل امور را در دست دارد، حتی اگر حضور فیزیکی نداشته باشد.
این نخستین بار نیست که امامعلی رحمان برای مدتی طولانی ناپدید میشود. موارد مشابهی در سالهای ۲۰۱۷، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۲ میلادی نیز رخ داده بود که هر بار با سکوت مطلق مقامات همراه بود.
امامعلی رحمان از سال ۱۹۹۲، ابتدا بهعنوان رئیس شورای عالی و سپس بهعنوان رئیسجمهور، قدرت را در تاجیکستان در دست دارد.
او طی بیش از سه دهه، ساختار سیاسی کشور را بهشدت متمرکز کرده و بسیاری از مناصب کلیدی را به اعضای خانواده و نزدیکان خود سپرده است.
